Cùng bắt đầu
Điện Biên Phủ tạo bước ngoặt trên chiến trường; Hội nghị Giơ-ne-vơ đưa đến giải pháp chấm dứt chiến tranh ở Đông Dương. Ta cần nhìn hai mặt ấy trong cùng quá trình.
Kiến thức cần nhớ
Tháng 7-1954, các văn kiện Giơ-ne-vơ được thông qua, đặt cơ sở chấm dứt chiến sự, lập lại hòa bình ở Đông Dương. Nội dung căn bản gắn với độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam, Lào, Cam-pu-chia.
Thắng lợi Điện Biên Phủ làm thay đổi cục diện chiến tranh, tạo cơ sở quan trọng cho việc kí Hiệp định Giơ-ne-vơ ngày 21-7-1954. Quân sự và ngoại giao là những mặt đấu tranh hỗ trợ nhau. Theo kết quả của cuộc kháng chiến, Pháp phải rút quân; miền Bắc được giải phóng, còn miền Nam tiếp tục nhiệm vụ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân. Vì vậy, giải phóng miền Bắc chưa đồng nghĩa đất nước đã thống nhất hoàn toàn năm 1954.
| Nguyên nhân thắng lợi | Biểu hiện |
|---|---|
| Lãnh đạo và đường lối | Đảng, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãnh đạo cuộc kháng chiến phù hợp |
| Sức mạnh nhân dân | yêu nước, đoàn kết, chiến đấu và sản xuất; hậu phương được xây dựng |
| Tổ chức, lực lượng | chính quyền, mặt trận và quân đội ngày càng trưởng thành |
| Đoàn kết quốc tế | phối hợp với Lào, Cam-pu-chia; sự giúp đỡ của các nước xã hội chủ nghĩa và ủng hộ của nhân dân tiến bộ, trong đó có nhân dân Pháp |
Thắng lợi chấm dứt cuộc chiến tranh xâm lược và ách thống trị của thực dân Pháp, bảo vệ và phát triển thành quả năm 1945. Miền Bắc được giải phóng, có điều kiện xây dựng chủ nghĩa xã hội; nhiệm vụ giải phóng miền Nam và thống nhất đất nước còn tiếp tục.
Trên thế giới, thắng lợi góp phần làm suy yếu hệ thống thuộc địa, cổ vũ phong trào giải phóng dân tộc. Một dân tộc thuộc địa đánh thắng cuộc chiến tranh xâm lược của thực dân Pháp cho thấy khả năng giành thắng lợi bằng đấu tranh có tổ chức, từ đó củng cố niềm tin của các dân tộc đang đấu tranh vì độc lập ở châu Á, châu Phi và Mỹ La-tinh. Sức cổ vũ ấy không có nghĩa mọi thuộc địa được giải phóng ngay hoặc các cuộc đấu tranh về sau đã kết thúc năm 1954.
Cùng xem một ví dụ
Nhận định “Giơ-ne-vơ quy định vĩ tuyến 17 là biên giới quốc gia vĩnh viễn” sai ở cả tính chất lẫn thời hạn. Đúng phải là giới tuyến quân sự tạm thời phục vụ tập kết, trong khi nguyên tắc thống nhất Việt Nam được khẳng định.
Thực hành giới thiệu một di tích hoặc nhân vật
Chọn một di tích, chiến thắng hoặc nhân vật của kháng chiến chống Pháp. Chuẩn bị bài giới thiệu ngắn có tên, thời gian, địa điểm, vai trò trong kháng chiến và giá trị hiện nay. Sử dụng thông tin từ bảo tàng, cơ quan quản lí di tích hoặc tư liệu chính thống; ghi rõ xuất xứ của hình và thông tin.
Ví dụ, với di tích Điện Biên Phủ, cần nối địa điểm với chiến thắng 1954 và ý nghĩa lịch sử, thay vì chỉ liệt kê nơi tham quan. Phân biệt sự kiện lịch sử với hoạt động trưng bày, tưởng niệm về sau. Không ghi đã tham quan hoặc phỏng vấn nếu mới lập kế hoạch.
Đọc yêu cầu vận dụng và chọn sản phẩm phù hợp nguồn có thể kiểm tra.
Bài luyện
Quan hệ nào đúng giữa thắng lợi Điện Biên Phủ và kết quả Giơ-ne-vơ năm 1954?
Điện Biên Phủ mở màn tháng 3 và thắng lợi ngày 7-5, trước kết quả Giơ-ne-vơ.
Đúng. Thắng lợi trên chiến trường góp phần quyết định tạo cơ sở cho kết quả trên bàn đàm phán.
Đàm phán là mặt trận ngoại giao, không phải một đợt tác chiến của chiến dịch.
Thống nhất nhà nước chưa được hoàn thành trong năm 1954.
Lời giải
Điện Biên Phủ làm phá sản Kế hoạch Na-va, thay đổi cục diện chiến tranh và tạo cơ sở quan trọng cho việc kí Giơ-ne-vơ. Hai mặt đấu tranh quân sự, ngoại giao hỗ trợ nhau nhưng có hoạt động, kết quả riêng. Không đảo thứ tự tháng 5–tháng 7 hoặc coi năm 1954 đã hoàn thành thống nhất nhà nước.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng về thành quả và nhiệm vụ sau thắng lợi chống Pháp?
Theo sách, miền Bắc chuyển sang xây dựng chủ nghĩa xã hội; miền Nam còn nhiệm vụ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân.
Đúng. Cần giữ đúng phạm vi thành quả và nhiệm vụ chưa hoàn thành.
Thống nhất nhà nước chưa hoàn thành trong năm 1954.
Giới tuyến quân sự chỉ có tính tạm thời, không phải biên giới quốc gia.
Lời giải
Thắng lợi chống Pháp bảo vệ, phát triển thành quả năm 1945 và giải phóng miền Bắc, tạo điều kiện xây dựng chủ nghĩa xã hội tại đây. Nhiệm vụ giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước vẫn tiếp tục. Giới tuyến quân sự tạm thời không làm thay đổi nguyên tắc thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam.
Bài luyện
Dẫn chứng nào thuộc sự đoàn kết, ủng hộ quốc tế đối với kháng chiến chống Pháp?
Đây là yếu tố tổ chức và chính trị trong nước.
Đúng. Dẫn chứng nói về quan hệ phối hợp, giúp đỡ và ủng hộ ngoài phạm vi Việt Nam.
Đây là sức mạnh nhân dân trong nước.
Đây là quá trình phát triển thực lực trong nước.
Lời giải
Đoàn kết chiến đấu cùng nhân dân Lào, Cam-pu-chia, sự giúp đỡ của các nước xã hội chủ nghĩa và sự ủng hộ của nhân dân Pháp, lực lượng tiến bộ là những yếu tố quốc tế. Ba lựa chọn còn lại đều là nguyên nhân chủ quan trong nước. Việc phân nhóm giúp thấy nội lực gắn với điều kiện thuận lợi từ bên ngoài.
Bài luyện
Khi giới thiệu giá trị lịch sử của di tích Điện Biên Phủ, nhóm thông tin nào trực tiếp đáp ứng nhiệm vụ?
Nhóm này giúp tổ chức chuyến đi, chưa giải thích giá trị lịch sử.
Nhóm này nói về trải nghiệm tham quan, chưa làm rõ vai trò trong kháng chiến.
Nhóm này phục vụ kế hoạch du lịch, khác với nội dung lịch sử cần giới thiệu.
Đúng. Cần nối địa điểm với sự kiện, ý nghĩa và căn cứ có thể kiểm tra.
Lời giải
Bài giới thiệu lịch sử cần nêu địa điểm, sự kiện gắn với nó, đóng góp vào chiến thắng và ý nghĩa, đồng thời ghi xuất xứ thông tin. Thông tin đi lại, dịch vụ hoặc chụp ảnh có ích cho chuyến tham quan nhưng không thay phần giải thích lịch sử. Cần phân biệt sự kiện 1954 với hoạt động trưng bày, tưởng niệm về sau.
Những điều cần nhớ
Điện Biên Phủ và Giơ-ne-vơ gắn bó. Thắng lợi chống Pháp giải phóng miền Bắc, mở giai đoạn tiếp tục đấu tranh thống nhất đất nước.
Đang học