Cùng bắt đầu
Đặt tuổi trẻ của Nguyễn Tất Thành trong hoàn cảnh đất nước, quê hương và gia đình giúp hiểu vì sao việc tìm đường cứu nước trở thành một yêu cầu cấp bách.
Kiến thức cần nhớ
**Đất nước đặt ra yêu cầu tìm đường cứu nước**
Hồ Chí Minh sinh ngày **19-5-1890**, thuở nhỏ tên là **Nguyễn Sinh Cung**. Khi Người lớn lên, thực dân Pháp đã từng bước áp đặt ách cai trị ở Việt Nam. Nhân dân bị áp bức, bóc lột; nền độc lập dân tộc và quyền tự do bị tước đoạt. Các phong trào yêu nước cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX chưa giành được thắng lợi. Hoàn cảnh ấy đặt ra nhiệm vụ cấp bách: tìm con đường giành độc lập, đem lại tự do và hạnh phúc cho nhân dân.
Truyền thống yêu nước, đoàn kết, nhân nghĩa của dân tộc là nền tảng tinh thần quan trọng. Tuy vậy, có lòng yêu nước chưa đủ để xác định ngay một con đường phù hợp. Nguyễn Tất Thành phải tiếp tục học tập, quan sát và khảo nghiệm thực tiễn.
**Quê hương và gia đình góp phần hình thành chí hướng**
Quê nội của Người là **làng Sen**, quê ngoại là **Hoàng Trù**, thuộc xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An theo địa danh trong SGK hiện hành. Những sự kiện tuổi thơ cần đặt trong không gian lịch sử của chúng. Vùng đất Nghệ An có truyền thống hiếu học và đấu tranh yêu nước. Đầu thế kỉ XX, trung tâm công nghiệp Vinh–Bến Thuỷ còn tạo điều kiện tiếp xúc với những tư tưởng mới.
Thân phụ **Nguyễn Sinh Sắc** là một nhà nho yêu nước, đỗ Phó bảng; thân mẫu **Hoàng Thị Loan** cần cù, giàu tình yêu thương và am hiểu văn hoá dân gian. Truyền thống hiếu học, nếp sống và tình cảm gia đình góp phần hình thành nhân cách, sự đồng cảm với nhân dân lao động. Các yếu tố đất nước, quê hương và gia đình tác động cùng nhau; sự lựa chọn con đường còn gắn với hoạt động chủ động của Nguyễn Tất Thành về sau.
**Từ học tập đến quyết định ra đi**
Nguyễn Sinh Cung từng theo gia đình vào Huế, sau đó trở về quê và lấy tên Nguyễn Tất Thành. Người học ở Đông Ba, Quốc học Huế; tham gia phong trào chống thuế ở Huế năm 1908. Năm 1910, Người dạy học tại Trường Dục Thanh ở Phan Thiết. Những trải nghiệm ấy giúp mở rộng hiểu biết và nuôi dưỡng trăn trở về vận mệnh đất nước.
Ngày **5-6-1911**, với tên Văn Ba, Nguyễn Tất Thành rời Bến Nhà Rồng ở Sài Gòn trên tàu La-tu-sơ Tơ-rê-vin, bắt đầu hành trình tìm đường cứu nước. Mốc này mở đầu quá trình tìm hiểu lâu dài. Đến năm 1920, quá trình khảo nghiệm và việc tiếp cận chủ nghĩa Mác–Lê-nin mới dẫn tới bước chuyển quyết định trong lựa chọn con đường cách mạng.
Cùng xem một ví dụ
Một đoạn giới thiệu nêu truyền thống hiếu học của gia đình rồi liên hệ với tinh thần tự học của Nguyễn Tất Thành có quan hệ giải thích rõ. Để nói Người tìm thấy con đường cách mạng vô sản, còn cần dẫn chứng về quá trình hoạt động và bước chuyển năm 1920.
Đọc tư liệu về quê hương
Đọc phần về quê hương và Tư liệu 2 ở trang 89, rồi quan sát ảnh cảng Bến Thuỷ cùng thông tin đi kèm ở trang 90. Tìm dẫn chứng cho thấy quê hương có truyền thống văn hoá, đồng thời có điều kiện tiếp xúc với những biến đổi mới.
Khi trình bày, nêu rõ dẫn chứng lấy từ ảnh hay từ đoạn văn. Một bức ảnh về cảng không tự chứng minh mọi đặc điểm tính cách của cư dân.
Bài luyện
Hoàn cảnh đất nước nào đặt ra yêu cầu tìm con đường giải phóng dân tộc mới vào đầu thế kỉ XX?
Đây là ảnh hưởng của quê hương, khác hoàn cảnh chung của đất nước đặt ra nhiệm vụ giải phóng.
Đúng. Mất độc lập và các phong trào chưa thắng lợi làm yêu cầu tìm đường cứu nước trở nên cấp bách.
Đây là ảnh hưởng của gia đình đối với sự hình thành nhân cách.
Đây là những trải nghiệm học tập, hoạt động của Nguyễn Tất Thành, khác hoàn cảnh chung của đất nước.
Lời giải
Dưới ách thống trị thực dân, nền độc lập dân tộc và quyền tự do của nhân dân bị tước đoạt. Các phong trào yêu nước cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX chưa giành thắng lợi. Hoàn cảnh ấy đặt ra yêu cầu tìm con đường giành độc lập phù hợp; cần phân biệt với ảnh hưởng của quê hương, gia đình và trải nghiệm cá nhân.
Bài luyện
Thông tin nào thuộc hoàn cảnh gia đình ảnh hưởng đến sự hình thành nhân cách Hồ Chí Minh?
Đây là đặc điểm của quê hương, không phải thông tin về thân phụ, thân mẫu và nếp sống gia đình.
Đúng. Phẩm chất, nếp sống của thân phụ và thân mẫu góp phần bồi dưỡng nhân cách của Người.
Đây là hoàn cảnh đất nước, đặt ra yêu cầu tìm con đường giải phóng dân tộc.
Đây là điều kiện của quê hương thời cận đại, khác hoàn cảnh gia đình.
Lời giải
Thân phụ Nguyễn Sinh Sắc là nhà nho yêu nước, đỗ Phó bảng; thân mẫu Hoàng Thị Loan cần cù, giàu tình yêu thương và am hiểu văn hoá dân gian. Nếp sống, truyền thống hiếu học và tình cảm gia đình góp phần hình thành nhân cách, sự đồng cảm với nhân dân lao động. Các ảnh hưởng này cùng tác động với hoàn cảnh đất nước và quê hương.
Bài luyện
Thời cận đại, yếu tố nào tạo thêm điều kiện để Nghệ An sớm tiếp thu nhiều tư tưởng mới?
Đây là thông tin quê quán, chưa nêu điều kiện giao lưu của Nghệ An thời cận đại.
Đây là ảnh hưởng của nếp sống gia đình, khác điều kiện giao lưu của một trung tâm công nghiệp.
Đúng. Trung tâm công nghiệp Vinh–Bến Thuỷ tạo thêm điều kiện tiếp xúc với tư tưởng mới của thời đại.
Đây là thông tin về thân mẫu và ảnh hưởng gia đình, không phải điều kiện giao lưu của quê hương.
Lời giải
Thời cận đại, Nghệ An có trung tâm công nghiệp Vinh–Bến Thuỷ. Điều kiện công nghiệp, vận chuyển và giao lưu giúp vùng đất này sớm tiếp xúc với những tư tưởng mới. Khi dùng ảnh cảng làm dẫn chứng, cần đọc cùng chú thích và thông tin đi kèm để giải thích; ảnh không tự chứng minh mọi đặc điểm tính cách của cư dân.
Bài luyện
Ngày 5-6-1911 đánh dấu điều gì?
Thành lập Đảng thuộc đầu năm 1930.
Đúng: Người rời Bến Nhà Rồng để tìm đường cứu nước.
Tổng khởi nghĩa diễn ra tháng 8-1945.
Tuyên ngôn được đọc ngày 2-9-1945.
Lời giải
Ngày 5-6-1911 mở đầu hành trình tìm đường cứu nước. Cần phân biệt với bước lựa chọn con đường cách mạng vô sản năm 1920 và các hoạt động tổ chức, lãnh đạo sau đó.
Những điều cần nhớ
Đất nước mất độc lập và các phong trào cứu nước chưa thắng lợi đặt ra yêu cầu tìm đường mới. Quê hương, gia đình góp phần bồi dưỡng chí hướng. Ngày 5-6-1911 mở đầu hành trình khảo nghiệm.
Đang học