Tái thiết và phát triển sau khi giành độc lập

Di sản thuộc địa thể hiện trên nhiều mặt. Kinh tế chủ yếu phục vụ khai thác, xuất nguyên liệu và thị trường chính quốc, phát triển mất cân đối. Chính sách chia để trị làm sâu thêm chia rẽ; giáo dục hạn chế và bất bình đẳng để lại khó khăn về nguồn nhân lực, đời sống văn hóa. Hạ tầng như cảng, đường sắt, đô thị có những chuyển biến trong thời thuộc địa, nhưng trước hết phục vụ cai trị và khai thác. Không lấy việc có đường sắt để phủ nhận bản chất áp bức, bóc lột; cũng không phủ nhận mọi biến đổi vật chất đã diễn ra. | Hướng phát triển | Trọng tâm và giới hạn cách hiểu | |---|---| | Thay thế nhập khẩu | Sản xuất trong nước đáp ứng nhu cầu nội địa, giảm lệ thuộc hàng nhập; không đồng nghĩa cắt đứt ngoại thương. | | Hướng xuất khẩu | Sản xuất hàng hoá cho thị trường quốc tế, thu hút vốn và công nghệ; vẫn có thị trường trong nước. | | Cải cách, đổi mới | Điều chỉnh quản lí, huy động nguồn lực và hợp tác; thời điểm, cách làm khác nhau giữa các nước. | Một số nước như In-đô-nê-xi-a, Ma-lai-xi-a, Phi-líp-pin và Xin-ga-po đẩy mạnh công nghiệp hóa, điều chỉnh chiến lược theo hoàn cảnh. Việt Nam, Lào, Cam-pu-chia từng bước cải cách cơ chế và hội nhập sau những thời kì chiến tranh, khó khăn kéo dài. Bru-nây chú trọng đa dạng hóa nền kinh tế sau độc lập. Quá trình phát triển giúp chuyển biến cơ cấu kinh tế, cải thiện đời sống, tăng hợp tác khu vực. Tuy vậy, trình độ phát triển không đồng đều và còn những thách thức về việc làm, môi trường, ổn định xã hội. Không dùng thành công của một nước để khẳng định cả khu vực đã phát triển giống nhau. Khi so sánh hai chiến lược công nghiệp hóa, tìm **thị trường được đặt trọng tâm** trước, rồi mới xét mục tiêu và biện pháp. Cả hai đều nhằm phát triển kinh tế, nhưng cách lựa chọn động lực khác nhau. Một số nước như In-đô-nê-xi-a, Ma-lai-xi-a, Phi-líp-pin, Xin-ga-po tiến hành công nghiệp hoá tương đối sớm, từ giữa những năm 1950. Trong giai đoạn đầu, thay thế nhập khẩu nhằm giải quyết nhu cầu cấp bách về hàng hoá, việc làm và kinh tế tự chủ. Sau đó, hướng về xuất khẩu giúp mở rộng thị trường và nguồn lực cho phát triển. Việt Nam, Lào, Cam-pu-chia từng bước chuyển sang kinh tế thị trường và tiến hành công nghiệp hoá từ cuối thập niên 1980–1990. Bru-nây sau độc lập năm 1984 điều chỉnh chính sách theo hướng đa dạng hoá kinh tế; Mi-an-ma cũng tiến hành điều chỉnh chính sách kinh tế. Những chuyển biến kinh tế và đời sống xã hội cho thấy ý nghĩa của quyền tự quyết sau độc lập. Khi mô tả thành tựu, cần gắn với quốc gia và thời kì; một thứ hạng hoặc tốc độ tăng trưởng trong quá khứ không mặc nhiên là thông tin hiện nay.

Chọn một ảnh hưởng tiêu cực của chế độ thực dân Pháp ở Việt Nam: hạn chế giáo dục, khai thác tài nguyên hoặc phát triển mất cân đối. Ghép ảnh hưởng đó với nhiệm vụ sau độc lập, chẳng hạn mở rộng giáo dục và đào tạo để khắc phục thiếu hụt nguồn nhân lực. Trong SGK tr. 40–41, tư liệu Nguyễn Ái Quốc về tình trạng thiếu trường học giúp giải thích quan hệ giữa chính sách thuộc địa và khó khăn giáo dục; cần ghi rõ tác giả và tác phẩm khi sử dụng. Tiếp theo, chọn một quốc gia Đông Nam Á để viết khoảng 300 từ về tái thiết và phát triển. Bài viết cần có: hoàn cảnh sau độc lập; một chiến lược hoặc chính sách; thành tựu có mốc thời gian; nhận xét dựa trên dẫn chứng. Có thể dùng kiến thức bài học làm khung, rồi đối chiếu nguồn chính thức của quốc gia hoặc tổ chức quốc tế khi bổ sung số liệu. Không lấy một bức ảnh đô thị hiện đại làm chứng cứ duy nhất rằng toàn bộ dân cư đã đạt cùng mức sống. Sản phẩm đạt yêu cầu phải có nguồn, thời kì và mối liên hệ giữa khó khăn, chính sách và chuyển biến.