Cùng bắt đầu
Sự trân trọng, tưởng nhớ Hồ Chí Minh cần được giải thích từ cống hiến đối với dân tộc và những giá trị được nhân dân thế giới ghi nhận.
Kiến thức cần nhớ
**Cống hiến là cơ sở của sự tôn vinh**
Hồ Chí Minh cống hiến cuộc đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, độc lập, tự do và hạnh phúc của nhân dân. Hoạt động của Người còn góp phần vào cuộc đấu tranh chung vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội. Đó là cơ sở để nhân dân Việt Nam và nhiều dân tộc trên thế giới trân trọng, tưởng nhớ Người.
Những đóng góp về văn hoá, giáo dục, nghệ thuật gắn với truyền thống văn hoá Việt Nam và việc tiếp thu các giá trị tiến bộ của nhân loại. Hoạt động báo chí, văn học, vận động học tập và chống nạn mù chữ cho thấy giải phóng dân tộc gắn với nâng cao đời sống tinh thần, hiểu biết của nhân dân. Tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người trở thành di sản tinh thần quan trọng của dân tộc.
**Nghị quyết UNESCO: hai mốc và nội dung ghi nhận**
Năm **1987**, tại khoá họp lần thứ 24 ở Pa-ri, Đại hội đồng UNESCO thông qua nghị quyết về **kỉ niệm 100 năm ngày sinh Hồ Chí Minh vào năm 1990**. Nghị quyết ghi nhận Người là **Anh hùng giải phóng dân tộc và Nhà văn hoá kiệt xuất của Việt Nam**, đồng thời đánh giá những đóng góp trong văn hoá, giáo dục, nghệ thuật và sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Năm 1987 là mốc thông qua nghị quyết, còn 1990 là năm kỉ niệm 100 năm ngày sinh tính từ 1890. Nội dung này cần được trình bày đúng là nghị quyết kỉ niệm, tôn vinh và ghi nhận cống hiến.
**Dấu ấn trong lòng nhân dân thế giới**
Nhiều hình thức tưởng niệm giúp tìm hiểu sự trân trọng dành cho Người và quan hệ hữu nghị với Việt Nam.
| Dẫn chứng trong SGK | Điều có thể tìm hiểu |
|---|---|
| Tượng Hồ Chí Minh tại Cu-ba | Một hình thức tưởng niệm, gắn với tình hữu nghị giữa hai dân tộc. |
| Con đường mang tên Hồ Chí Minh ở Ấn Độ | Việc đặt tên đường thể hiện sự trân trọng và dấu ấn trong không gian công cộng. |
| Di tích trụ sở Hội Thanh niên ở Quảng Châu | Lưu giữ dấu tích hoạt động huấn luyện cán bộ của Nguyễn Ái Quốc những năm 1925–1927. |
| Tác phẩm chân dung do hoạ sĩ Mớt-ta-pha trao tặng năm 2016 | Nghệ thuật là một cách biểu đạt sự cảm phục và tìm hiểu về Hồ Chí Minh. |
Các dẫn chứng có tính chất khác nhau. Di tích gắn với nơi hoạt động giúp tìm hiểu một giai đoạn cuộc đời; tượng đài, tên đường hoặc tác phẩm nghệ thuật còn thể hiện cách các cộng đồng tưởng nhớ về sau. Nơi có tượng đài không tự động là nơi Người từng đến.
**Dấu ấn trong đời sống Việt Nam**
Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bảo tàng Hồ Chí Minh, các khu lưu niệm và công trình mang tên Người là những hình thức tưởng nhớ. Năm **1976**, Quốc hội khoá VI quyết định đổi tên thành phố Sài Gòn thành **Thành phố Hồ Chí Minh**. Nhiều tác phẩm văn học, âm nhạc, hội hoạ, nhiếp ảnh tiếp tục lấy cuộc đời và sự nghiệp của Người làm nguồn cảm hứng.
Nhân dân Việt Nam tưởng nhớ Hồ Chí Minh vì những đóng góp đối với độc lập dân tộc, đời sống nhân dân, văn hoá và giáo dục, cùng tấm gương đạo đức, lối sống. Khi phân tích nguyên nhân, cần nối mỗi nhận định với hoạt động đã học. Chẳng hạn, đề cao học tập có thể dẫn chứng Bình dân học vụ; tinh thần đoàn kết có thể liên hệ Việt Minh và việc tập hợp lực lượng kháng chiến.
**Từ tìm hiểu đến việc làm**
Chỉ thị 06 năm 2006 tổ chức cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; Chỉ thị 05 năm 2016 đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Việc vận dụng trong học tập có thể là trung thực khi sử dụng tư liệu, thực hiện kế hoạch tự học, tiết kiệm, giữ gìn di tích hoặc tham gia việc chung.
Một đề xuất có ý nghĩa cần nêu việc làm, cách thực hiện và cách tự kiểm tra. Ví dụ, khi giới thiệu di tích, kiểm chứng chú thích ảnh, ghi nguồn và sửa thông tin khi có căn cứ. Cần phân biệt kế hoạch dự định với việc đã thực sự hoàn thành.
Cùng xem một ví dụ
Bình dân học vụ là hoạt động lịch sử góp phần chống nạn mù chữ; bảo tàng là nơi lưu giữ, giới thiệu di sản; tranh chân dung là tác phẩm biểu đạt sự cảm phục. Cả ba có liên quan nhưng mang giá trị chứng cứ khác nhau.
Đọc tư liệu nghị quyết qua SGK
Đọc tư liệu được trích trong SGK. Tìm hai nhóm ý: cống hiến đối với giải phóng dân tộc, hoà bình; đóng góp về văn hoá, giáo dục, nghệ thuật. Mỗi nhóm chọn một hoạt động đã học để giải thích.
Ghi rõ đang sử dụng đoạn trích nghị quyết qua SGK. Phần nhận xét cần bám nội dung đoạn trích và dẫn chứng, giữ đúng phạm vi của sự ghi nhận.
Phân biệt ảnh, công trình và sự kiện
Quan sát các hình ở trang 107, đọc chú thích để xác định tượng đài, tên đường và căn nhà gắn với hoạt động cách mạng. Lập hai nhóm: dấu tích hoạt động và hình thức tưởng niệm.
Một công trình có thể vừa lưu giữ dấu tích, vừa phục vụ tưởng niệm. Cần nêu rõ thông tin nào được nguồn chứng minh và tránh suy diễn hành trình từ tên công trình.
Bài luyện
Nhận định nào giải thích sự trân trọng của nhân dân thế giới đối với Hồ Chí Minh từ những cống hiến của Người?
Đặt tên công trình là hình thức thể hiện sự trân trọng. Muốn giải thích nguyên nhân cần chỉ ra những cống hiến được ghi nhận.
Đúng: những đóng góp cho dân tộc, hoà bình và văn hoá, giáo dục là cơ sở của sự trân trọng, tôn vinh.
Tượng đài và khu lưu niệm là biểu hiện tưởng nhớ, chưa giải thích nguyên nhân từ sự nghiệp của Người.
Tác phẩm nghệ thuật cho thấy sự cảm phục; cần tìm hiểu cống hiến của Hồ Chí Minh để giải thích vì sao có sự cảm phục ấy.
Lời giải
Tư liệu nghị quyết UNESCO trong SGK ghi nhận sự cống hiến cho giải phóng dân tộc Việt Nam và cuộc đấu tranh chung vì hoà bình, độc lập, dân chủ, tiến bộ xã hội; đồng thời đánh giá những đóng góp về văn hoá, giáo dục, nghệ thuật. Đó là cơ sở giải thích sự trân trọng. Tượng đài, tên đường và tác phẩm nghệ thuật là những hình thức biểu đạt sự trân trọng ấy.
Bài luyện
Cách ghép mốc thời gian với nội dung nào đúng về nghị quyết UNESCO được học trong bài?
Hai mốc bị đảo: nghị quyết được thông qua năm 1987, hướng tới kỉ niệm vào năm 1990.
Hồ Chí Minh sinh năm 1890; đến năm 1990 là 100 năm, không phải 90 năm.
Đúng: cần phân biệt năm thông qua nghị quyết với năm diễn ra dịp kỉ niệm được nghị quyết đề cập.
Nghị quyết nói về ngày sinh. Hồ Chí Minh sinh năm 1890 và qua đời năm 1969.
Lời giải
Năm 1987, tại khoá họp lần thứ 24 ở Pa-ri, Đại hội đồng UNESCO thông qua nghị quyết về kỉ niệm 100 năm ngày sinh Hồ Chí Minh vào năm 1990. Hai mốc gắn với hai việc: thông qua nghị quyết và kỉ niệm. Dịp kỉ niệm tính từ năm sinh 1890, không phải năm mất 1969.
Bài luyện
Ảnh tượng Hồ Chí Minh ở Cu-ba cùng chú thích trong SGK trực tiếp dùng làm dẫn chứng cho nội dung nào?
Đúng: ảnh và chú thích xác định đối tượng là tượng Hồ Chí Minh tại Cu-ba, một hình thức tưởng niệm.
Ảnh tượng đài không xác định nơi Hồ Chí Minh từng cư trú. Cần tư liệu phù hợp về hành trình và hoạt động của Người.
Đây là ảnh công trình tưởng niệm tại Cu-ba; muốn phân tích huấn luyện ở Quảng Châu cần nguồn về lớp học và bài giảng.
Ảnh tượng đài không cho biết quá trình soạn thảo văn kiện; cần dùng các văn kiện và tư liệu về Hội nghị thành lập Đảng.
Lời giải
Ảnh chụp tượng, kết hợp chú thích, cho phép nhận diện một công trình tưởng niệm Hồ Chí Minh tại Cu-ba. Không dùng sự hiện diện của tượng để suy ra nơi cư trú hay các hoạt động cụ thể trong cuộc đời. Khi phân tích hành trình, huấn luyện cán bộ hoặc soạn thảo văn kiện, cần chọn tư liệu trực tiếp liên quan.
Bài luyện
Đề xuất nào có đủ việc làm, thời gian thực hiện và cách kiểm tra để học tập, làm theo một cách thiết thực?
Áp phích có giá trị tuyên truyền, nhưng đề xuất chưa nêu thời gian rèn luyện và cách kiểm tra việc làm theo.
Sưu tầm, lựa chọn câu nói giúp tìm hiểu; cần bổ sung việc thực hiện trong đời sống, thời gian và cách tự đánh giá.
Đã có sản phẩm và phân công, nhưng chưa chỉ ra thời gian thực hành tiết kiệm và cách kiểm tra kết quả.
Đúng: có việc làm cụ thể, thời gian một tuần và cách đối chiếu kết quả thực hiện với kế hoạch.
Lời giải
Học tập và làm theo cần nối nhận thức với hành động cụ thể. Lịch tự học một tuần, ghi kết quả mỗi buổi và đối chiếu cuối tuần giúp đánh giá việc thực hiện. Áp phích, sưu tầm hay thuyết trình đều có ích, nhưng các đề xuất còn lại chưa nêu đủ thời gian và cách kiểm tra hành động làm theo.
Những điều cần nhớ
Tôn vinh gắn với cống hiến cho độc lập, nhân dân, hoà bình và văn hoá. UNESCO: nghị quyết 1987, năm kỉ niệm 1990. Đọc công trình tưởng niệm cần chú thích và nguồn; vận dụng di sản bằng việc làm cụ thể, trung thực.
Đang học