Thờ anh hùng dân tộc và đạo lí nhớ nguồn

**Tưởng nhớ những người có công với đất nước** Tín ngưỡng thờ anh hùng dân tộc gắn với đạo lí **uống nước nhớ nguồn**. Cộng đồng tưởng nhớ những người có đóng góp trong chống ngoại xâm, bảo vệ cuộc sống, khai phá đất, dạy học, truyền nghề và các hoạt động có ích cho dân, cho nước. Đền, miếu, nhà thờ, khu tưởng niệm là những không gian có thể gặp trong thực hành. Nghi lễ thường gắn với ngày giỗ, dịp mùa xuân, mùa thu hoặc những ngày có ý nghĩa đối với nhân vật và địa phương. Thời gian, hình thức tổ chức cần được tìm hiểu theo từng trường hợp. **Dẫn chứng: đền thờ Hai Bà Trưng ở Mê Linh** SGK giới thiệu đền thờ Hai Bà Trưng ở **Mê Linh, Hà Nội**. Hai Bà gắn với cuộc đấu tranh chống ách đô hộ phương Bắc và truyền thống yêu nước. Việc lập đền, duy trì nghi lễ tưởng niệm cho thấy các thế hệ sau ghi nhớ công lao ấy. Khi giới thiệu, có thể tổ chức thông tin theo một mạch: nhân vật là ai → có công lao gì → được tưởng nhớ ở đâu, qua hoạt động nào → việc tưởng nhớ mang ý nghĩa gì. Mạch này nối sự kiện lịch sử với đời sống văn hoá, thay vì chỉ kể tên công trình. Một công trình được tu bổ hoặc một lễ hội được tổ chức vào thời gian sau là chứng cứ về sự tưởng niệm của cộng đồng ở thời điểm đó. Muốn xác định diễn biến khởi nghĩa hoặc cuộc đời nhân vật, cần dùng thêm tư liệu lịch sử phù hợp. Cũng cần phân biệt điều được ghi trong sử liệu với truyền thuyết, thần tích gắn với địa điểm thờ. **Giá trị lịch sử và giáo dục** Thực hành tưởng niệm giúp truyền lại hiểu biết về người có công, bồi dưỡng lòng biết ơn và trách nhiệm đối với cộng đồng. Đền, miếu và những sinh hoạt liên quan còn lưu giữ kiến trúc, nghệ thuật, văn tự, diễn xướng và kí ức địa phương. Giá trị giáo dục cần được giải thích bằng hoạt động cụ thể. Tìm hiểu công lao giúp hiểu điều cộng đồng ghi nhớ; bảo quản tư liệu, giữ gìn di tích giúp duy trì khả năng học hỏi của các thế hệ sau. Việc noi gương trong đời sống hiện tại cần phù hợp hoàn cảnh và thể hiện qua hành động có trách nhiệm. **Thực hành một bài giới thiệu có nguồn** Chọn một nhân vật hoặc địa điểm thờ ở địa phương hay trong SGK. Thu thập tài liệu về công lao, ảnh hoặc chú thích về cơ sở thờ tự, thông tin về hoạt động tưởng niệm. Ghi tác giả, cơ quan cung cấp, thời gian và phạm vi tài liệu sử dụng. Bài giới thiệu nên có phần thông tin nhân vật, biểu hiện tưởng niệm và phần giải thích ý nghĩa. Nếu tìm hiểu qua tư liệu, ghi rõ hình thức đó; nếu đã quan sát thực tế, ghi điều quan sát được và điều được người khác kể. Không dùng một chi tiết trang trí hoặc một truyền thuyết làm căn cứ duy nhất cho toàn bộ kết luận lịch sử.

Đọc thông tin và ảnh đền thờ Hai Bà Trưng trong SGK. Lập danh mục những thông tin ảnh, chú thích cung cấp; ghi riêng điều còn cần sử liệu để làm rõ. Có thể dùng cách ghi này khi tìm hiểu một đền thờ hoặc khu tưởng niệm khác. Mọi ảnh thêm vào sản phẩm cần có xuất xứ và chú thích.