btvn.vn

So sánh các mẫu số liệu ghép nhóm

Lưu trên thiết bị này
Thống kê số liệu ghép nhóm · Chọn bài khác

Trung bình và độ phân tán trả lời hai câu khác nhau

Trung bình cho biết mức đại diện; độ lệch chuẩn cho biết các giá trị phân tán quanh mức ấy ra sao. Khi cùng đại lượng và cùng đơn vị, mẫu có độ lệch chuẩn nhỏ hơn tập trung quanh trung bình hơn theo số đo này. Nếu đề hỏi “đều hơn” hoặc “ổn định hơn”, thường cần xem độ phân tán. Nếu hỏi “trung bình cao hơn”, cần so sánh trung bình. Không kết luận một phương án tốt hơn về mọi mặt chỉ từ một con số.

Cùng trung bình, khác độ phân tán

Hai biểu đồ ba cột cùng trung bình 3; mẫu A có tần số 2,6,2 tập trung ở giữa, mẫu B có 4,2,4 nhiều ở hai phía.
Cả hai mẫu có trung bình 3, nhưng mẫu B có nhiều quan sát ở xa 3 hơn nên phân tán lớn hơn.
Mở hình lớn
Hai mẫu minh họa cùng đo thời gian, với các nhóm $[0;2)$, $[2;4)$, $[4;6)$: | Mẫu | Tần số ba nhóm | Cỡ mẫu | |---|---|---:| | A | 2, 6, 2 | 10 | | B | 4, 2, 4 | 10 | Trung điểm 1,3,5 cho trung bình cả hai bằng 3. Mẫu A có $s_A^2=(2\cdot4+6\cdot0+2\cdot4)/10=1{,}6$. Mẫu B có $s_B^2=(4\cdot4+2\cdot0+4\cdot4)/10=3{,}2$. Vì $s_A<s_B$, thời gian của mẫu A tập trung quanh trung bình hơn. Cùng trung bình không có nghĩa hai mẫu phân tán như nhau.

Chọn nhận xét được dữ liệu hỗ trợ

Hai mẫu cùng đo thời gian chạy, có cùng trung bình; độ lệch chuẩn của A là 0,2 giây, của B là 0,5 giây. Ta kết luận
Chọn một đáp án

Đổi đơn vị trước khi so sánh

Mẫu A đo bằng mét có độ lệch chuẩn 0,03 m; mẫu B đo cùng đại lượng bằng centimet có độ lệch chuẩn 2 cm. So sánh số 0,03 với 2 ngay sẽ sai đơn vị. Đổi $0{,}03$ m thành 3 cm. Khi cùng đơn vị, độ lệch chuẩn của B nhỏ hơn A: 2 cm < 3 cm. Tương ứng, phương sai của A là 9 cm², của B là 4 cm². Nhân dữ liệu với hệ số c làm độ lệch chuẩn nhân $|c|$ và phương sai nhân $c^2$.

Nhận xét gắn với câu hỏi thực tế

Trong bài toán mô hình về lợi nhuận, độ lệch chuẩn có thể được dùng để so sánh mức biến động. Nếu hai mức trung bình khác nhau rất nhiều, chỉ nhìn độ lệch chuẩn chưa đủ để kết luận phương án nào “ít rủi ro hơn”. Nên nêu đúng điều số liệu cho biết, theo giả thiết và tiêu chí của đề. Khi gộp hai mẫu, trung bình chung phải tính theo cỡ mẫu. Cũng không lấy trung bình cộng hai độ lệch chuẩn để có độ lệch chuẩn chung.

Nhận xét hai tiêu chí

Mẫu A có trung bình 12 phút, độ lệch chuẩn 2 phút; mẫu B có trung bình 10 phút, độ lệch chuẩn 3 phút. So sánh thời gian trung bình và độ đồng đều.
Chọn một đáp án

Phương sai và độ lệch chuẩn cùng thứ tự

Cho s² của A bằng 4, của B bằng 9, cùng đơn vị dữ liệu. Có cần lấy căn để biết mẫu nào có độ lệch chuẩn nhỏ hơn không?
Chọn một đáp án

Gộp trung bình

Mẫu A có 10 quan sát trung bình 8; mẫu B có 30 quan sát trung bình 12. Tính trung bình chung.
Chọn một đáp án

Nêu giới hạn của nhận xét

Hai mẫu có cùng khoảng biến thiên, nhưng chưa biết tần số từng nhóm. Có đủ để chọn mẫu có thời gian ổn định hơn theo độ lệch chuẩn không?
Chọn một đáp án

Điều cần nhớ

So sánh cùng đại lượng, cùng đơn vị và đúng tiêu chí. Viết kết luận vừa đủ: mức trung bình, độ phân tán hoặc cả hai; không suy rộng thành đánh giá mọi mặt.

Đang học