Sinh quyển và các khu sinh học

Sinh quyển gồm toàn bộ các hệ sinh thái trên Trái Đất, là cấp tổ chức sống lớn nhất theo chương trình phổ thông. Khu sinh học là nhóm hệ sinh thái lớn có những đặc trưng về điều kiện môi trường và sinh vật. Trên cạn, nhiệt độ và lượng nước liên quan mạnh tới kiểu thảm thực vật; ở nước, còn cần xét độ mặn, ánh sáng, độ sâu và dòng chảy. Khu sinh học không trùng với ranh giới hành chính của một quốc gia.

| Khu sinh học | Dấu hiệu tiêu biểu | |---|---| | Rừng mưa nhiệt đới | Nóng ẩm, nhiều tầng thực vật, thành phần loài phong phú | | Savan | Vùng nhiệt đới có mùa khô rõ, cỏ nổi bật, cây gỗ thưa | | Thảo nguyên ôn đới | Cỏ chiếm ưu thế; điều kiện nước không thuận lợi cho rừng kín rộng khắp | | Sa mạc | Rất thiếu nước; thực vật thưa, sinh vật có đặc điểm hạn chế mất nước | | Rừng ôn đới rụng lá | Biến đổi mùa rõ; nhiều cây rụng lá theo mùa | | Rừng lá kim phương Bắc | Khí hậu lạnh, mùa sinh trưởng ngắn; cây lá kim nổi bật | | Lãnh nguyên | Rất lạnh, mùa sinh trưởng ngắn; rêu, địa y và cây thấp là những nhóm tiêu biểu | Bảng dùng đặc điểm khái quát để nhận biết, không nói mọi địa điểm trong một khu đều giống nhau. Sa mạc được nhận ra trước hết bởi thiếu nước, không phải luôn nóng; nhiều yếu tố còn thay đổi theo độ cao và địa hình.

Nhóm **nước ngọt** gồm sông, suối, hồ và các vùng nước ngọt khác. Dòng chảy, độ sâu, chất dinh dưỡng và oxygen tạo điều kiện khác nhau giữa nước chảy với nước đứng. Nhóm **nước mặn** gồm biển và đại dương, với những vùng ven bờ và ngoài khơi khác nhau. Vùng cửa sông thường có độ mặn biến động do pha trộn nước sông và nước biển. Trong cùng vùng biển, tầng sáng và tầng sâu có nguồn năng lượng, điều kiện sống khác nhau. Không dùng một tên gọi chung “dưới nước” để bỏ qua độ mặn hoặc ánh sáng. Sinh vật quang hợp phụ thuộc ánh sáng, nên không thể suy rằng chúng phân bố như nhau ở mọi độ sâu.

Tài nguyên sinh học gồm các sinh vật và nguồn gene có giá trị trong các khu sinh học. Chúng cung cấp thực phẩm, nguyên liệu và nhiều chức năng sinh thái như thụ phấn, điều hòa nước, bảo vệ đất. Bảo tồn cần bảo vệ nơi sống và các quan hệ sinh học, kiểm soát ô nhiễm và khai thác quá mức; lưu giữ một vài cá thể không thay được toàn bộ hệ sinh thái.