Đọc thí nghiệm về thường biến ở cây trồng

**Câu hỏi:** Với cây có cùng kiểu gene, ánh sáng khác nhau có làm hình thái thay đổi không? **Giả thuyết:** Cây thiếu sáng có thể vươn dài, thân yếu và lá nhạt hơn cây nhận ánh sáng phù hợp. Đây là dự đoán để kiểm tra; kết luận phải dựa trên số liệu quan sát.

SGK dùng cây có thể nhân giống vô tính, chẳng hạn khoai tây hoặc khoai lang, để hạn chế khác biệt về kiểu gene. Với một phép khảo sát ánh sáng, ta chia cây có nguồn gốc từ cùng cây mẹ thành hai nhóm, có số mẫu và trạng thái ban đầu tương đương. | Nội dung | Cách bố trí | |---|---| | Yếu tố chủ động thay đổi | Điều kiện ánh sáng | | Nhóm đối chứng | Ánh sáng phù hợp với cây | | Nhóm thí nghiệm | Thiếu ánh sáng theo phương án của lớp | | Cần giữ tương đương | Nguồn cây, tuổi và kích thước ban đầu, đất, chậu, nước, dinh dưỡng, thời gian theo dõi | | Ghi nhận | Chiều dài thân, màu lá, độ phát triển của lá, độ cứng của thân | Chỉ lấy cây “cùng loài” chưa bảo đảm cùng kiểu gene. Các cây tạo từ hạt cũng có thể khác nhau về di truyền. Nhân vô tính từ cùng cây mẹ giúp phép so sánh tập trung hơn vào môi trường. Khi bố trí nơi tối, còn cần tránh vô tình tạo chênh lệch lớn về nhiệt độ hoặc độ ẩm.

1. Ghi trạng thái ban đầu và chia cây cùng nguồn thành hai nhóm tương đương. 2. Chỉ thay điều kiện ánh sáng; giữ đất, nước, dinh dưỡng và thời gian theo dõi tương đương. 3. Đo ở cùng các mốc, ghi cả chiều dài thân, màu lá và độ cứng của thân. 4. So sánh số liệu rồi mới giải thích; ghi rõ sự cố hoặc giới hạn của thí nghiệm. Nếu chuyển cây thiếu sáng ra sáng, phần sinh trưởng mới có thể đổi theo điều kiện mới; phần thân đã kéo dài không tự ngắn lại.

| Phần báo cáo | Nội dung cần ghi | |---|---| | Bố trí | Nguồn cây, yếu tố thay đổi, yếu tố giữ tương đương | | Kết quả | Số đo và đặc điểm quan sát được | | Giải thích | Liên hệ dữ liệu với ánh sáng và thường biến | | Kết luận | Chỉ trong phạm vi nguồn cây, điều kiện và thời gian đã khảo sát | Ghi sự cố thay vì coi cây héo hoặc chết ngoài dự kiến là kết quả bình thường của ánh sáng.