Ta đang muốn tách chất nào ra khỏi tế bào?
Tách chiết DNA gồm ba mục tiêu: phá tế bào để giải phóng DNA, loại bớt tạp chất và làm DNA kết tủa. Mỗi bước cần được giải thích đúng vai trò.
Mỗi bước có một mục đích
| Bước trong thí nghiệm | Cơ sở giải thích |
|---|---|
| Cắt nhỏ, nghiền mô | Phá vỡ mô, giúp tiếp cận nhiều tế bào |
| Xử lí bằng chất tẩy rửa phù hợp | Làm phá vỡ màng, giải phóng thành phần bên trong |
| Dùng dịch có enzyme phân giải protein | Giúp loại bớt protein liên kết với DNA |
| Lọc | Loại bớt mảnh mô lớn; DNA hoà trong dịch có thể đi qua |
| Thêm ethanol lạnh theo quy trình | Làm DNA giảm độ tan và kết tủa trong điều kiện thích hợp |
Trong thí nghiệm SGK, dịch dứa được dùng vì có enzyme phân giải protein. Ethanol không “tạo ra DNA”; DNA đã có trong mẫu từ trước. Việc tách chiết đơn giản có thể còn lẫn các chất khác.
Từ hiện tượng đến kết luận vừa đủ
Một nhóm ghi: “Sau bước thêm ethanol lạnh, thấy búi trắng dạng sợi ở vùng tiếp giáp.” Đây là mô tả quan sát. Nhóm tiếp tục viết: “Đã thu được DNA tinh khiết 100%.” Kết luận này vượt quá dữ kiện.
Ta có thể viết thận trọng hơn: “Xuất hiện kết tủa phù hợp với bước thu nhận DNA; cần phép kiểm tra thích hợp để xác nhận thành phần và độ tinh sạch.” Chỉ nhìn màu trắng không xác định được độ tinh sạch, nồng độ hoặc trình tự nucleotide.
Vai trò của lọc và ethanol
Nhận định nào đúng trong quy trình tách chiết DNA từ mô?
DNA chủ yếu đi vào dịch lọc; ethanol không cung cấp nguyên liệu tổng hợp DNA.
Đúng. Lọc loại mảnh mô lớn, còn ethanol lạnh làm DNA đã có trong dịch kết tủa.
Chất tẩy rửa hỗ trợ phá màng; vải lọc không làm nhiệm vụ này và ethanol không nhân đôi DNA.
Mục tiêu là thu DNA từ phần dịch lọc; ethanol làm DNA kết tủa chứ không chỉ tạo màu.
Lời giải
Lọc giữ lại phần bã và mảnh mô lớn; DNA chủ yếu ở dịch lọc. Ethanol lạnh làm giảm độ tan để DNA đã có kết tủa. Chọn B.
Viết báo cáo từ điều đã quan sát
| Phần báo cáo | Nội dung cần ghi |
|---|---|
| Hiện tượng | Điều quan sát được, kể cả khi không thấy kết tủa rõ |
| Giải thích | Liên hệ với bước phá màng, loại protein, lọc hoặc kết tủa |
| Kết luận | Chỉ trong phạm vi dữ kiện; không tự khẳng định độ tinh sạch |
Khi so sánh hai cách làm, chỉ thay điều kiện cần khảo sát và giữ các điều kiện còn lại tương đương. Một lần không thấy kết tủa chưa đủ kết luận mẫu không có DNA.
Đọc kết quả tách chiết
Hai nhóm dùng khác loại mô, lượng mô và nhiệt độ ethanol. Nhóm A thu được nhiều kết tủa hơn. Kết luận nào phù hợp?
Lượng mô và nhiệt độ ethanol cũng khác nhau nên chưa thể quy kết cho loại mô.
Ethanol chỉ hỗ trợ kết tủa DNA đã có, không tổng hợp DNA mới.
Đúng. Cần chuẩn hóa lượng mẫu, cách xử lí và điều kiện thu nhận trước khi so sánh.
Kết tủa có thể lẫn tạp chất; quan sát kết tủa không chứng minh DNA tinh khiết.
Lời giải
Ba biến cùng thay đổi nên chưa xác định được nguyên nhân tạo khác biệt. Cần giữ các điều kiện như nhau, chỉ thay loại mô và dùng phép đo phù hợp. Chọn C.
Những điều cần nhớ
Nghiền và xử lí màng giúp giải phóng DNA; lọc loại mảnh mô; ethanol giúp thu kết tủa. Tách riêng điều đã quan sát với điều suy ra, và chỉ kết luận trong phạm vi bằng chứng có được.
Đang học