Chuỗi, lưới thức ăn và bậc dinh dưỡng

Chuỗi thức ăn là dãy các loài có quan hệ dinh dưỡng nối tiếp; mỗi loài là một mắt xích. Một kiểu bắt đầu từ sinh vật sản xuất, chẳng hạn cây xanh được động vật ăn thực vật sử dụng. Kiểu khác bắt đầu từ sinh vật sử dụng mùn bã hữu cơ, rồi tới các sinh vật ăn chúng. Trong sơ đồ về mùn bã, đề có thể ghi thêm nguồn “lá mục” trước sinh vật sử dụng. Lá mục là vật chất hữu cơ không sống, không phải một loài. Khi đếm mắt xích sinh vật hoặc bậc dinh dưỡng của kiểu chuỗi này, theo đúng quy ước đề cho; không tự xếp mùn bã là sinh vật sản xuất. Sinh vật phân giải nhận xác và chất thải từ nhiều bậc. Không cần ghép một loài phân giải thành “bậc cao nhất” của mọi chuỗi.

Với chuỗi bắt đầu bằng sinh vật sản xuất, ta đánh số: | Vị trí | Bậc dinh dưỡng | Bậc tiêu thụ | |---|---|---| | Sinh vật sản xuất | 1 | Không gọi tiêu thụ bậc 1 | | Ăn sinh vật sản xuất | 2 | 1 | | Ăn sinh vật tiêu thụ bậc 1 | 3 | 2 | | Ăn sinh vật tiêu thụ bậc 2 | 4 | 3 | Trong chuỗi cây → sâu → chim → rắn, chim ở bậc dinh dưỡng 3, tiêu thụ bậc 2. Nhưng trong chuỗi cây → chim → rắn, chim ở bậc dinh dưỡng 2. Một loài ăn tạp có thể tham gia nhiều bậc qua các nguồn thức ăn khác nhau; không ép cả lưới vào một thứ hạng duy nhất cho mỗi loài.

Từ quan hệ thức ăn, ta có thể dự đoán tác động trực tiếp: nguồn thức ăn giảm có thể gây bất lợi cho sinh vật ăn nó; vật ăn giảm có thể làm con mồi bớt áp lực. Nhưng lưới có nhiều liên hệ, nguồn thức ăn thay thế và các yếu tố khác. Không suy ra mọi quần thể tăng hoặc giảm chắc chắn chỉ từ một mũi tên. Lời giải cần gắn với giả thiết của mô hình.