btvn.vn
Tìm kiếm Đăng nhập

Viết bài nghị luận văn học: nội dung và hình thức

Lưu trên thiết bị này
Viết bài nghị luận · Chọn bài khác

Nghệ thuật là căn cứ để hiểu nội dung

Đọc yêu cầu và ngữ liệu trước khi lựa chọn hướng phân tích. Với thơ, có thể theo mạch cảm xúc hoặc những hình tượng chính; với truyện, có thể theo diễn biến, tình huống và quan hệ nhân vật. Cách tổ chức cần giúp làm rõ vấn đề, không bắt buộc mỗi khổ thơ hoặc mỗi sự việc là một đoạn. Trong từng luận điểm, nối chi tiết hình thức với ý nghĩa: từ ngữ, nhịp, phép lặp làm cảm xúc vận động ra sao; người kể, điểm nhìn, đối thoại làm nhân vật hiện lên thế nào. Liệt kê nghệ thuật ở cuối mà không giải thích quan hệ chưa đủ phân tích. Đánh giá và liên hệ cần xuất phát từ kết quả phân tích. Nếu liên hệ tác phẩm khác, phải dùng đúng và chỉ ra điểm tương đồng, khác biệt có ý nghĩa; không chép một đoạn thuộc lòng không liên quan. Bài viết có thể có cách hiểu riêng nhưng phải có căn cứ.

Lập ý từ một đoạn thơ tự biên soạn

Bốn dòng minh họa do BTVN biên soạn, không trích tác phẩm: “Chiếc ghế trống bên thềm Mẹ đặt thêm chén nước Con trở về sau mưa Chén vẫn còn hơi ấm.” Có thể chọn ý trung tâm: sự chăm sóc được gợi qua vật nhỏ và hành động lặng lẽ. Ý thứ nhất đọc chiếc ghế trống cùng việc đặt thêm chén nước để thấy sự chuẩn bị, chờ đón. Ý thứ hai nối trở về sau mưa với hơi ấm để thấy cảm giác được chăm sóc. Các ý đều dùng quan hệ chi tiết, không chỉ đếm đồ vật. Một bài phân tích đầy đủ cần giới thiệu đúng ngữ liệu, triển khai từng ý bằng lí giải và kết luận về điều được gợi. Không thêm hoàn cảnh mẹ đã mất hoặc người con đi nhiều năm, vì bốn dòng không xác định những việc ấy. Đây là minh họa cách lập ý, không phải bài đủ dung lượng thi.

Củng cố kiến thức

Hướng phân tích nào nối hình thức với ý nghĩa trong ví dụ?
Chọn một đáp án

Củng cố kiến thức

Nếu liên hệ một tác phẩm khác, yêu cầu nào cần được giữ?
Chọn một đáp án