Văn học Việt Nam từ khu vực ra thế giới, từ truyền thống đến hiện đại

Văn bản thông tin của Trần Đình Sử giúp hình dung sự phát triển của văn học Việt Nam. Nhan đề nêu hai hướng triển khai: quan hệ giữa văn học Việt Nam với khu vực, thế giới; và quá trình chuyển biến từ truyền thống đến hiện đại. Hai hướng gắn với nhau, không phải hai chặng tách biệt hoàn toàn. Nhận định văn học Việt Nam vừa cổ xưa vừa non trẻ được giải thích theo những phương diện khác nhau. Truyền thống văn học dân gian có cội nguồn lâu đời; còn văn học viết hình thành muộn hơn khi so với một số nền văn học cổ trên thế giới. Non trẻ trong so sánh ấy không có nghĩa là kém giá trị. Quá trình tiếp nhận cũng là quá trình sáng tạo. Văn học chữ Hán tiếp thu hình thức từ bên ngoài nhưng thể hiện đời sống, tinh thần Việt Nam. Chữ Nôm được tạo lập trên cơ sở chữ Hán để ghi tiếng Việt, mở rộng khả năng biểu đạt của tiếng nói dân tộc. Về sau, chữ quốc ngữ và giao lưu với phương Tây góp phần thúc đẩy sự đổi mới về thể loại, cách viết và công chúng đọc. Những thay đổi hình thức không xoá mối quan tâm tới đất nước và con người. Khi đọc, cần nối một nhận xét khái quát với ví dụ về chữ viết, thể loại hoặc tác phẩm mà văn bản nêu.