Tiếng đàn mưa: cảnh mưa và nỗi lòng

Phân tích theo bản SGK. **Cảnh vật:** mưa rơi nhiều nơi, hoa rụng, bóng dương tà. Những chuyển động hướng xuống nối với nhau, khiến cảnh có vẻ đẹp nhưng cũng gợi cảm giác buồn thương. Cảnh không chỉ được nhìn; tiếng mưa còn được nghe thành giọng đàn. **Người cảm nhận:** ý khách xuất hiện giữa cảnh mưa, về cuối rõ thành khách tha hương. Câu kết gắn mưa trong ý khách với lệ rơi. Nhờ chuyển từ mưa ngoài cảnh sang mưa trong tâm tưởng, nỗi buồn dần hiện ra mà không cần một lời kể trực tiếp dài dòng. **Âm hưởng:** ở hai dòng gần cuối, dương trong bóng dương được lặp rồi nối vần với hương trong tha hương. Vần ương và sự lặp hình ảnh tạo âm vang, nối bóng chiều với người xa xứ trong cùng một nỗi buồn. **Nước non:** từ này lặp ở ba khổ đầu làm nền cho nỗi lòng khổ cuối. Khi liên hệ bối cảnh đất nước thời Bích Khê, có cơ sở đọc ra tình cảm yêu nước âm thầm, không chỉ một nỗi buồn vì mưa. Nhận xét ấy dựa trên cả chuỗi hình ảnh và hoàn cảnh, không suy ra từ nhan đề riêng lẻ.