Tên ngắn thay cho tên đầy đủ
Tên viết tắt của tổ chức thường được tạo từ các chữ trong tên đầy đủ, phổ biến là tên tiếng Anh. Các chữ cần viết hoa, đúng thứ tự: WHO không đổi thành WOH. Trong một bài viết, tên chưa quen với người đọc nên được giới thiệu đầy đủ và giải nghĩa ở lần đầu; sau đó có thể dùng tên viết tắt cho gọn.
| Tên viết tắt | Tên gọi tiếng Việt |
|---|---|
| UN — United Nations | Liên hợp quốc |
| UNESCO — United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization | Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá của Liên hợp quốc |
| UNICEF — United Nations Children’s Fund | Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc |
| WHO — World Health Organization | Tổ chức Y tế Thế giới |
UNICEF giữ chữ viết tắt bắt nguồn từ tên cũ United Nations International Children’s Emergency Fund; tên hiện dùng đã được rút gọn. Vì vậy không phải mọi chữ viết tắt đều khớp từng chữ đầu của tên hiện tại. Điều này được giải thích tại [trang hỏi đáp của UNICEF](https://www.unicef.org/about/frequently-asked-questions).
Không dùng tên viết tắt chỉ để làm câu có vẻ chuyên môn. Khi thông tin về tổ chức chưa rõ, tra trang chính thức; không tự đoán nghĩa chỉ từ một vài chữ.
Ví dụ giới thiệu cho người đọc chưa quen
Ngữ liệu do BTVN biên soạn, chỉ minh hoạ cách ghi tên:
“Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) là tên được nhắc trong tài liệu. Ở các phần sau, bài viết dùng WHO để tránh lặp tên dài.” Lần đầu có tên tiếng Việt và viết tắt; lần sau dùng dạng ngắn. Không viết WOH vì sẽ đảo thứ tự của World Health Organization.
“Tài liệu nhắc Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF).” Giải nghĩa giúp người đọc hiểu đó là tên tổ chức, không là một con số hay tên người. Khi tra tên đầy đủ hiện dùng, không sửa UNICEF thành một chữ viết tắt tự tạo từ tên rút gọn; chữ viết tắt đã được tổ chức giữ lại.
Củng cố kiến thức
Cách ghi nào phù hợp lần đầu khi người đọc chưa quen?
Sai thứ tự và thiếu giải nghĩa.
Đúng: giới thiệu rõ, giữ viết tắt chính xác.
Tên đó là WHO, không UNESCO.
Thứ tự tên đã xác định, không tuỳ ý đổi.
Lời giải
Đáp án B. WHO tương ứng World Health Organization, Tổ chức Y tế Thế giới. Giới thiệu ở lần đầu giúp hiểu, sau dùng dạng ngắn khi phù hợp; đây là mục đích của viết tắt, không phải tạo từ mới tuỳ ý.
Củng cố kiến thức
Vì sao tên hiện dùng của UNICEF không có đủ mọi từ từng tạo chữ viết tắt?
Không là quyền sửa tự do của người viết.
Đây là tên tổ chức.
Đúng: trường hợp có nguồn gốc lịch sử được giải thích.
Không khái quát một trường hợp thành mọi tên.
Lời giải
Đáp án C. UNICEF giữ chữ viết tắt ban đầu, còn tên hiện dùng là United Nations Children’s Fund. Biết nguồn gốc giúp không học nhầm tên hiện tại hoặc tự chế chữ viết tắt; khi chưa rõ cần tra nguồn chính thức.