Câu chuyện quen được kể bằng một giọng mới
Bản trích **Sơn Tinh – Thuỷ Tinh** của **Nguyễn Nhược Pháp** kể lại chuyện kén rể và giao tranh vốn quen thuộc trong truyền thuyết. Tác phẩm thuộc thơ, chủ yếu theo thể bảy chữ, không phải truyện truyền kì bằng văn xuôi.
Nhà thơ giữ những nhân vật và sự việc chính nhưng thêm cách miêu tả dáng vẻ, cử chỉ, tâm trạng. Vua Hùng phân vân giữa hai chàng; Sơn Tinh vui vì được cưới; Mị Nương có lúc sợ hãi, có lúc xúc động. Những vị thần và người trong chuyện cổ trở nên gần gũi hơn.
**Yếu tố kì ảo** hiện ở phép nâng đất, gọi mưa, đội quân núi rừng và thuỷ tộc. **Giọng hóm hỉnh** thể hiện qua cách nhìn tình yêu, sự phân vân và ghen giận bằng nụ cười nhẹ nhàng. Kì ảo tạo cảnh tượng lớn, còn cảm xúc đời thường khiến câu chuyện có nét duyên.
Từ cảnh giao tranh tới nét đáng yêu của nhân vật
Phân tích do BTVN biên soạn theo bản trích SGK.
**Hai vị thần đều có tài:** Sơn Tinh làm đất vươn cao, gọi thú rừng; Thuỷ Tinh cưỡi rồng, gọi mưa gió và thuỷ tộc. Cách miêu tả cho thấy trí tưởng tượng phong phú, không chỉ tập trung ca ngợi một bên rồi làm bên kia hoàn toàn tầm thường.
**Cảnh đánh nhau có cả hình, tiếng và chuyển động:** thú gầm, thuỷ tộc lao tới, mây đen, sấm sét. Những động từ và hình ảnh liên tiếp tạo nhịp nhanh, làm cuộc giao tranh hiện lên dữ dội.
**Mị Nương không chỉ là người được kén chồng:** nàng sợ trước cuộc đánh nhau, rơi lệ vì nghĩ cuộc chiến xảy ra vì mình. Ngoại hình đi cùng nội tâm khiến nhân vật có tình cảm riêng.
**Cách kết nhìn sự ghen giận từ câu chuyện tình yêu** đem lại nét bao dung và hài hước. Đây là cách sáng tạo riêng của nhà thơ từ chất liệu dân gian; đọc bài thơ cần thấy cả điều quen lẫn cách thể hiện mới.
Củng cố kiến thức
Điểm nào cho thấy bài thơ có sự sáng tạo lại từ truyện dân gian?
Nhân vật và diễn biến chính vẫn được giữ.
Đúng: chất liệu cũ được thể hiện bằng hình thức và giọng riêng.
Cùng nhân vật không loại bỏ sáng tạo trong cách kể.
Hình thức thơ không xác nhận phép thuật ngoài đời.
Lời giải
Đáp án B. Tác phẩm dựa vào câu chuyện quen nhưng tổ chức bằng thơ, chú ý dáng vẻ và nội tâm, dùng giọng vui và bao dung. Những yếu tố ấy làm nên cách kể mới. Sự sáng tạo không đòi hỏi phải bỏ toàn bộ cốt truyện gốc.
Củng cố kiến thức
Cách phân tích nào giải thích được tác dụng của cảnh giao tranh?
Tên vật chưa giải thích cách cảnh được tạo nên.
Lời khen thiếu căn cứ cụ thể.
Số nhân vật không thay được phân tích hình ảnh.
Đúng: chỉ ra phương tiện miêu tả và hiệu quả.
Lời giải
Đáp án D. Các hình ảnh thú rừng, thuỷ tộc, mây đen, sấm sét được đặt trong những hoạt động liên tiếp. Vì thế, cảnh có âm thanh, màu sắc, tốc độ và sức mạnh. Phân tích cần nối chi tiết ấy với điều người đọc hình dung được, không chỉ kể lại.