Ôn học kì II: viết và trao đổi theo mục đích

Kể một truyện sáng tạo cần mạch sự việc, nhân vật và lựa chọn miêu tả, biểu cảm; nếu mô phỏng tác phẩm đã đọc, phân biệt phần gốc và phần mới. Làm thơ tám chữ cần kiểm tiếng, nhịp, vần phù hợp cảm xúc. Đoạn cảm nghĩ không chỉ kể lại, mà nêu cảm nhận và nối với hình ảnh, lời, hình thức. Nghị luận về vấn đề cần giải quyết phải làm rõ vấn đề, lí lẽ, căn cứ và giải pháp khả thi. Phân tích tác phẩm cần đi từ chi tiết nghệ thuật tới nội dung, hiệu quả, không chỉ khen hay. Thuyết minh di tích hoặc danh thắng cần thông tin đúng, có nguồn, sắp hợp lí và dùng bảng, hình khi hữu ích. Quảng bá sách cần hấp dẫn nhưng không làm sai tên, xuất xứ, giá trị hoặc điều kiện. Quy trình chung: xác định đề tài, mục đích, người đọc → tìm và kiểm tư liệu → chọn ý, lập bố cục → viết → đọc, sửa và rút kinh nghiệm. Tư liệu tham khảo vẫn cần nguồn khi diễn ý; lời mới không được đặt dưới tên người khác. Khi nói và nghe, chọn cách trình bày phù hợp: kể chuyện, nêu ý kiến, thảo luận, thuyết minh hoặc phỏng vấn. Nghe để nhận ý chính, căn cứ, điều cần làm rõ; phản hồi vào nội dung, không đánh giá người nói bằng thể diện. Câu trắc nghiệm chỉ kiểm việc lựa chọn cách làm; sản phẩm viết và nói vẫn cần thực hành, tự kiểm và góp ý cụ thể.