Đọc cuộc trao đổi theo mục đích
Một cuộc phỏng vấn ngắn có thể gồm lời mở, những câu hỏi theo chủ điểm, câu hỏi tiếp từ điều vừa nghe và phần kết. Không cần thêm nhiều câu nếu vấn đề đã được làm rõ; cũng không nên bỏ câu hỏi cần thiết chỉ để giữ đúng số lượng dự kiến.
Ví dụ dưới đây tìm hiểu việc làm sản phẩm sau đọc Nam Xương. Khi theo dõi, chú ý câu hỏi nào tìm mục đích, câu nào hỏi cách lựa chọn chi tiết và câu nào nảy sinh từ câu trả lời. Phần kết cần giữ đúng điều đã trao đổi, còn góp ý sau đó hướng tới cách thực hiện cuộc phỏng vấn.
Từ đọc truyện đến viết lời nhắn
Cuộc phỏng vấn do BTVN biên soạn; Hà, Lan và toàn bộ lời nói đều là giả định.
**Hà:** Chào Lan. Hôm nay, chúng ta trao đổi về sản phẩm sau đọc Nam Xương. Lan đã chọn làm gì?
**Lan:** Tôi viết một lời nhắn về việc lắng nghe trước khi kết tội người khác. Tôi muốn nói điều mình suy nghĩ từ bi kịch Vũ Nương.
**Hà:** Chi tiết nào giúp hình thành suy nghĩ ấy?
**Lan:** Vũ Nương bị nghi oan, rồi khi được minh oan lại không thể trở về cuộc sống gia đình. Tôi thấy một lời kết tội vội có thể để lại mất mát rất khó bù đắp.
**Hà:** Làm thế nào để người đọc không nhầm lời nhắn với lời có sẵn trong truyện?
**Lan:** Tôi ghi đó là phản hồi sau đọc và nói rõ chi tiết gợi suy nghĩ. Tôi vẫn băn khoăn đoạn cuối vì viết khá dài.
**Hà:** Đoạn dài ấy có những ý nào, và Lan định giữ ý nào làm trọng tâm?
**Lan:** Tôi vừa nói về lắng nghe, vừa kể lại nhiều diễn biến. Tôi sẽ giữ suy nghĩ về lắng nghe, chỉ nhắc chi tiết cần để giải thích.
**Hà:** Như vậy, sản phẩm bắt đầu từ bi kịch Vũ Nương, hướng tới việc lắng nghe và cần được viết tập trung hơn. Cảm ơn Lan đã chia sẻ.
**Nhận xét:** các câu hỏi đi từ sản phẩm đến căn cứ và cách trình bày. Câu hỏi về đoạn dài xuất phát từ lời Lan, nên giúp tìm cách chỉnh sửa thật cụ thể. Tổng kết giữ đúng ba ý vừa trao đổi. Nếu muốn làm rõ thêm, có thể đề nghị Lan nêu một câu dự định giữ lại; đây là góp ý về mức độ cụ thể của thông tin, không phải lời phê bình người nói.
Củng cố kiến thức
Vì sao câu hỏi về đoạn cuối viết dài là câu hỏi nối phù hợp?
Vấn đề vẫn là cách làm sản phẩm sau đọc.
Đúng: câu hỏi phát triển từ thông tin vừa được nghe.
Câu hỏi hướng vào trọng tâm và chỉnh sửa, không ép khen.
Nó bổ sung cho mạch hỏi đã có.
Lời giải
Đáp án B. Lan chủ động nêu khó khăn là đoạn cuối dài. Hà hỏi về các ý và trọng tâm cần giữ, nhờ đó Lan xác định phần kể lại có thể giảm. Câu hỏi nối vừa giữ chủ đề vừa giúp thông tin cụ thể hơn.
Củng cố kiến thức
Tổng kết nào giữ đúng nội dung cuộc trao đổi giả định?
Lan định giảm phần kể lại, không bổ sung toàn bộ diễn biến.
Lan vẫn cần giữ chi tiết làm căn cứ cho suy nghĩ.
Lời nhắn hướng tới suy nghĩ sau đọc và có dự định chỉnh sửa.
Đúng: giữ sản phẩm, điểm xuất phát và dự định sửa.
Lời giải
Đáp án D. Cuộc trao đổi cho biết Lan chọn lời nhắn, lấy bi kịch bị nghi oan và mất mát làm điểm xuất phát, rồi dự định giảm phần kể lại để giữ trọng tâm lắng nghe. Tổng kết cần chứa các ý ấy mà không thêm lời xác nhận sản phẩm đã hoàn hảo.