Thêm thông tin có vai trò
Mở rộng cấu trúc câu có thể thêm trạng ngữ để làm rõ thời gian, nơi chốn, hoàn cảnh; thêm phần phụ chú để giải thích; hoặc mở rộng một thành phần bằng cụm từ, cụm chủ–vị. Trạng ngữ bổ sung hoàn cảnh cho câu, phụ chú làm rõ một đối tượng được nhắc; không phải cứ đặt giữa hai dấu phẩy là các phần có cùng chức năng.
Một cụm chủ–vị có thể nằm trong thành phần câu. Chẳng hạn cuốn sách Lan cho tôi mượn là cụm danh từ được làm rõ bằng Lan–cho tôi mượn; cụm bên trong ấy không tự là một vế ngang với nòng cốt ngoài.
Mở rộng làm tăng lượng thông tin, nên phải kiểm phần thêm có đúng nguồn, cần cho ý và không gây mơ hồ không. Khi so các bản câu tự biên soạn, có thể gọi bản ngắn, bản mở rộng; không vì gặp một câu dài trong sách mà khẳng định tác giả đã từng viết một câu ngắn hơn nếu không có bản thảo chứng minh.
Ví dụ biết câu thêm điều gì
Ngữ liệu giả định do BTVN biên soạn:
Bản ngắn: “Nhóm trình bày bài giới thiệu.”
Thêm trạng ngữ: “Trong buổi sinh hoạt chiều thứ sáu, nhóm trình bày bài giới thiệu.” Phần đầu làm rõ thời gian/hoàn cảnh, không thay ai trình bày.
Mở rộng thành phần: “Nhóm trình bày bài giới thiệu mà Lan đã chuẩn bị.” Lan–đã chuẩn bị làm rõ bài giới thiệu được nói tới; nòng cốt ngoài vẫn là nhóm–trình bày bài giới thiệu mà Lan đã chuẩn bị.
Thêm phụ chú: “Nhóm trình bày bài giới thiệu về nhà bia, một công trình che chở cho tấm bia.” Phần một công trình... giải thích nhà bia, không nêu thời gian.
Các tình tiết thứ sáu, Lan chuẩn bị được cho trong ví dụ giả định. Khi viết về việc thật, không thêm ngày hoặc người thực hiện chưa được biết chỉ để mở rộng câu.
Củng cố kiến thức
Phần trong buổi sinh hoạt chiều thứ sáu thêm thông tin gì?
Đúng: trạng ngữ giúp đặt hoạt động trong hoàn cảnh.
Không nêu tác giả của mọi bài.
Chủ thể nhóm không bị thay.
Không có đánh giá chất lượng ấy.
Lời giải
Đáp án A. Phần thêm trả lời khi/trong buổi nào hoạt động diễn ra. Nhóm và việc trình bày vẫn giữ, nên đây là bổ sung hoàn cảnh, không thêm một kết quả hay chuyển người thực hiện.
Củng cố kiến thức
Lan đã chuẩn bị trong bài giới thiệu mà Lan đã chuẩn bị có vai trò gì?
Cụm đang bao trong thành phần ngoài.
Tên người không là tiêu chí phân loại.
Đúng: cần xét cấp và quan hệ bao chứa.
Đã không tự làm toàn cụm thành trạng ngữ.
Lời giải
Đáp án C. Lan–đã chuẩn bị xác định bài giới thiệu nào, nằm trong cụm ở vị ngữ ngoài. Cách mở rộng tăng thông tin nhưng không tự tạo hai vế nòng cốt; đây cũng là lí do không đếm số cụm chủ–vị máy móc.