Hoa – cây cảnh: thiên nhiên và nếp sống

Sơ đồ do BTVN biên soạn theo bản SGK và gợi ý phân tích trong SGV. Các tầng nối **quan niệm → cách ứng xử → biểu hiện**, giúp thấy vì sao nhiều cứ liệu vẫn tạo thành một mạch. **Công trình và cảnh quan:** tác giả nhắc việc chọn những vùng non nước đẹp để xây đền, chùa, tháp, miếu. Công trình do con người tạo dựng được đặt trong quan hệ với thiên nhiên, không được nhìn như vật hoàn toàn tách khỏi cảnh quan. **Làng, trại và chợ hoa:** Ngọc Hà, Nhật Tân, Nghi Tàm, Vị Khê và những địa danh khác cho thấy hoa, cây cảnh gắn với nghề nghiệp, sinh hoạt cộng đồng. Thông tin mở rộng từ một thú chơi đến một phương diện của đời sống văn hoá. **Không gian nhà ở:** sân nhỏ, chậu cây, vườn hoa, cây trên bao lơn cho thấy con người đưa thiên nhiên vào nơi cư trú. “Bao lơn” ở đây là phần nhô ra ngoài hiên hoặc sàn gác, có lan can bao quanh. **Ngôn ngữ và văn học:** những tên gọi, câu thơ, ca dao nối các nhóm thông tin, lưu giữ dấu vết của tình yêu thiên nhiên. Cách viết đi từ điều bao quát đến điều cụ thể, giúp nhận ra văn hoá trong những sự vật quen thuộc. Thông điệp có thể rút ra là trân trọng thiên nhiên và tìm hiểu những giá trị văn hoá trong nếp sống. Những từ chỉ thời điểm như “ngày xưa”, “nay” được đọc trong hoàn cảnh của văn bản nguồn, không tự trở thành một khảo sát hiện tại.