btvn.vn
Tìm kiếm Đăng nhập

Giải thích nghĩa từ và tác dụng tu từ trong thơ

Lưu trên thiết bị này
Hồn thơ muôn điệu · Chọn bài khác

Hiểu nghĩa trước, nói tác dụng sau

Một từ có thể có nhiều nghĩa. Khi giải thích, xét đối tượng được nói tới, các từ đi cùng và mạch văn; nếu tra từ điển, chọn nghĩa phù hợp thay vì chép toàn mục. Thành ngữ cần hiểu nghĩa chung của cả cụm, không cộng máy móc nghĩa từng tiếng. Nhận ra so sánh, ẩn dụ, nhân hoá hay điệp ngữ là bước đầu. Cần tiếp tục hỏi biện pháp làm đối tượng hiện lên với đặc điểm gì, nối những cảm giác nào, nhấn ý hoặc thể hiện tình cảm gì trong câu cụ thể. Câu trả lời làm tăng sức gợi hình, gợi cảm còn chung, cần giải thích thêm. Không phải mọi từ gợi cảm đều là một biện pháp riêng. Cũng không nên coi mọi cách nói lạ trong một bài thơ là nghĩa mới đã được toàn cộng đồng dùng; trước hết xác định đó là cách biểu đạt trong ngữ cảnh đang đọc.

Ví dụ từ nghĩa đến tác dụng

Ngữ liệu giả định do BTVN biên soạn: “Sau cuộc trao đổi, trong lòng Minh vẫn còn chút lăn tăn.” Lăn tăn ở đây không tả gợn nước trước mắt mà chỉ những băn khoăn nhỏ chưa hết. Các từ trong lòng và sau cuộc trao đổi giúp chọn nghĩa. Nếu chỉ giải thích gợn nhẹ trên mặt nước thì chưa phù hợp câu. Ngữ liệu thơ BTVN: “Gió ghé cửa hỏi thăm hàng cây.” Ghé và hỏi thăm gán hành động giao tiếp của người cho gió, tạo nhân hoá. Nhờ vậy cơn gió được cảm như một người quen nhẹ nhàng, thân thiết; câu này không tả gió thực sự có khả năng nói. Tác dụng nêu được đối tượng, đặc điểm và sắc thái, không chỉ gọi tên nhân hoá.

Củng cố kiến thức

Nghĩa nào phù hợp lăn tăn trong câu ví dụ?
Chọn một đáp án

Củng cố kiến thức

Cách giải thích nào đầy đủ hơn cho câu thơ BTVN?
Chọn một đáp án