Lời giải vụ việc còn giúp hiểu con người
Cuối truyện **Ba chàng sinh viên**, việc tìm ra người chép đề không chỉ cho thấy tài năng của Hôm. Cách Ghi-crít và Ben-ni-xtơ ứng xử còn gợi suy nghĩ về sự trung thực, lòng tự trọng và trách nhiệm.
Ghi-crít đã lợi dụng cơ hội để chép trộm đề. Khó khăn của gia đình không làm việc ấy trở thành đúng. Tuy nhiên, trước khi bị vạch rõ, anh đã viết thư xin không dự thi và chọn một hướng đi khác. Quyết định ấy cho thấy anh không muốn tiếp tục hưởng lợi từ lỗi lầm.
Ben-ni-xtơ từng phục vụ cha Ghi-crít nên có tình cảm với người sinh viên. Ông che đôi găng và giúp anh tránh bị phát hiện ngay, nhưng đồng thời khuyên anh không được hưởng lợi từ việc làm sai. Nhân vật vì thế có tình thương và sự giằng co, không chỉ được hiểu bằng một nhãn “tốt” hoặc “xấu”.
Hôm làm rõ sự thật, nghiêm khắc trước hành vi sai nhưng không dồn người nhận lỗi vào tuyệt vọng. Kết thúc gợi niềm tin rằng con người có thể sửa mình; điều ấy không xoá trách nhiệm về việc đã làm.
Từ bằng chứng đến nhận xét về Ghi-crít
Đoạn văn minh hoạ do BTVN biên soạn theo bản trích trong SGK:
Ghi-crít mắc lỗi nghiêm trọng khi chép trộm đề thi, nhưng anh chưa đánh mất hoàn toàn lòng tự trọng. Trước lúc Hôm chỉ ra sự thật, anh đã viết thư xin không tham gia kì thi. Nếu chỉ mong thoát bị phát hiện để giành học bổng, anh có thể im lặng và tiếp tục dự thi. Việc tự từ bỏ lợi ích cho thấy anh đã nhận ra sai trái và muốn dừng lại. Khi bị hỏi, anh xúc động và nhận lỗi. Cách kết thúc không biện hộ cho gian lận mà đặt niềm tin vào sự hối hận đi cùng hành động sửa mình.
Đoạn văn bắt đầu bằng **nhận xét**, sau đó đưa **sự việc cụ thể** và giải thích ý nghĩa. Điểm đáng chú ý là thời điểm viết thư: quyết định đã có trước khi Ghi-crít bị vạch rõ. Nếu bỏ chi tiết ấy, nhận xét về sự tự nguyện nhận trách nhiệm sẽ kém thuyết phục.
Khi viết về Ben-ni-xtơ, cũng cần nêu cả việc che giấu và lời khuyên. Chỉ kể ông che găng sẽ chưa làm rõ đầy đủ tình cảm và cách ông giúp Ghi-crít dừng sai lầm.
Củng cố kiến thức
Chi tiết nào thể hiện rõ Ghi-crít đã muốn từ bỏ lợi ích do lỗi lầm đem lại?
Đặc điểm này liên quan dấu vết, chưa thể hiện sự hối hận.
Đúng: quyết định không dự thi cho thấy anh dừng việc hưởng lợi sai.
Việc trốn thể hiện né tránh bị phát hiện khi mắc lỗi.
Hoàn cảnh giúp hiểu nhân vật nhưng không tự chứng minh anh sửa lỗi.
Lời giải
Đáp án B. Không dự thi khiến Ghi-crít không thể dùng phần đề đã chép để giành lợi thế. Bức thư được viết trước khi Hôm vạch rõ sự thật, nên cho thấy ý muốn tự dừng lại, không chỉ là lời nói sau khi bị phát hiện.
Củng cố kiến thức
Nhận xét nào giải thích đầy đủ hơn cách Ben-ni-xtơ đối với Ghi-crít?
Lời khuyên của ông hướng Ghi-crít đến việc không hưởng lợi sai.
Ông từng phục vụ cha Ghi-crít và nhận ra đôi găng.
Ông có che giấu trước khi sự việc được làm rõ.
Đúng: nhận xét nêu cả tình cảm và việc khuyên ngăn.
Lời giải
Đáp án D. Ben-ni-xtơ che găng vì tình cảm với gia đình Ghi-crít, nhưng không muốn người sinh viên tiếp tục sai. Việc ông khuyên anh từ bỏ lợi thế cho thấy sự che chở đi cùng mong muốn giúp sửa mình. Không nên chỉ giữ một hành động rồi bỏ qua phần còn lại.