Điệp thanh, điệp vần và tính nhạc

Một dòng ngắn của Bích Khê trong “Tiếng đàn mưa”, theo SGK: “Đầm mưa xuống, nẻo đồi mưa xuống.” Phân tích do BTVN biên soạn: “Đầm/mưa/xuống” có thanh B–B–T; “đồi/mưa/xuống” cũng B–B–T. Hai nhóm ấy lặp mô hình thanh, kết hợp nhịp ngắt, gợi những giọt mưa rơi tiếp nhau. Tiếng “nẻo” ở giữa mang thanh hỏi, là T; không được bỏ nó rồi nói toàn dòng chỉ gồm thanh bằng. Ví dụ vần do BTVN biên soạn: “Gió qua ngõ nhỏ.” Hai tiếng “ngõ” và “nhỏ” cùng vần o, nhưng mang hai thanh cụ thể khác nhau: ngã và hỏi. Phần vần được lặp tạo sự hoà âm giữa hai tiếng trong cụm. Đối chiếu “ngắm” với “nắng”: âm cuối m và ng khác nhau, nên không gọi là hiệp vần chỉ vì phụ âm đầu nghe gần nhau. Tính nhạc của thơ còn từ nhịp, lặp từ và cách phối hợp âm; nhận diện một phương diện không có nghĩa những phương diện khác không tồn tại.