Chọn câu đơn, câu ghép và trọng tâm thông báo

Gọn hoặc nối đều phải phục vụ ý

Câu đơn có thể trình bày từng thông tin rõ, tạo nhịp ngắn. Câu ghép giúp đặt sự việc trong quan hệ như nối tiếp, tương phản, nguyên nhân hoặc điều kiện. Không có kiểu luôn hay hơn; chọn theo mục đích, người đọc, mạch và thông tin cần nhấn. Tách một câu ghép có thể giữ các sự việc nhưng làm quan hệ bớt được nêu rõ; nối hai câu có thể làm mạch chặt hơn nhưng cũng có nguy cơ gán quan hệ không có. Khi đổi, kiểm các vế còn đầy đủ và từ nối đúng. Thứ tự vế có thể hướng điểm chú ý khác nhau. Giữ điều kiện, phủ định, mức độ dự kiến; không vì muốn câu gọn mà biến nếu thành sự thật đã xảy ra hoặc bỏ không.

Ví dụ cùng sự việc, khác điểm nhấn

Ngữ liệu giả định do BTVN biên soạn: “Lịch đã rõ, nhưng Minh vẫn quên hạn nộp.” Câu đặt sự rõ của lịch làm điều tưởng có thể tránh quên, rồi nhấn vào việc vẫn quên. “Minh quên hạn nộp, nhưng lịch đã được ghi rõ.” Câu sau lại làm sự rõ của lịch thành trọng tâm đối chiếu, có thể dùng khi cần làm rõ rằng lịch không bị thiếu. Không nên nói hai trật tự tạo cùng điểm nhấn trong mọi mạch. “Nếu trời mưa, nhóm sẽ chuyển hoạt động vào phòng.” Tách thành “Trời mưa. Nhóm sẽ chuyển hoạt động vào phòng” sẽ biến điều kiện thành lời báo mưa thực tế. Muốn diễn gọn cần giữ tính điều kiện, không chỉ thay dấu phẩy bằng dấu chấm.

Củng cố kiến thức

Điểm nhấn nào rõ hơn ở “Lịch đã rõ, nhưng Minh vẫn quên hạn nộp”?

ASự quên vẫn xảy ra dù lịch rõ.BSự việc lịch hoàn toàn chưa có.CMinh không hề quên.DLịch rõ là nguyên nhân tất yếu gây quên.

Củng cố kiến thức

Vì sao không tách tuỳ ý câu bắt đầu Nếu trời mưa?

AMọi câu ghép đều cấm tách.BDấu chấm luôn sai ngữ pháp.CBỏ nếu có thể biến điều kiện dự kiến thành sự việc được khẳng định.DMọi sự việc tương lai đều phải viết một đoạn dài.