Triển khai và chỉnh sửa bài phân tích Tiếng đàn mưa

Bài viết do BTVN biên soạn, dựa trên Tiếng đàn mưa và hướng dẫn đọc của SGK/SGV. **Bài minh hoạ** Trong Tiếng đàn mưa, Bích Khê không chỉ gợi một cơn mưa xuân. Qua nhạc điệu song thất lục bát và những hình ảnh thấm buồn, tiếng mưa hoà vào tâm tưởng người khách xa quê. Cảnh vật và nỗi lòng vì thế vừa có vẻ đẹp riêng, vừa gợi tình cảm sâu nặng với nước non. Mưa bao trùm nhiều nơi, từ lầu, thềm tới ngoài nội, trên ngàn. Những từ rơi, xuống, rụng trở lại, nối mưa với hoa xuân và bóng chiều. Cảnh liên tục chuyển động nhưng không tạo cảm giác náo nức: hoa rụng, bóng dương tà cùng gợi vẻ đẹp đang phai. Nhìn theo những chuyển động hướng xuống ấy, có thể cảm nhận nỗi buồn đã thấm vào cảnh, dù người khách chưa trực tiếp giãi bày. Âm thanh làm nỗi buồn thêm ngân dài. Trong dòng “Đầm mưa xuống, nẻo đồi mưa xuống”, hai nhóm đầm–mưa–xuống và đồi–mưa–xuống cùng có thanh B–B–T. Sự lặp nhóm thanh kết hợp với điệp từ mưa xuống gợi nhịp mưa đều, phủ khắp không gian. Tiếng mưa vì thế không chỉ được tả mà như vang lên trong lời thơ. Cách phối âm giúp nhan đề Tiếng đàn mưa được cảm nhận bằng chính nhạc điệu của tác phẩm. Giữa cảnh ấy, ý khách xuất hiện rồi rõ dần thành khách tha hương ở khổ cuối. Mưa bên ngoài chuyển vào tâm tưởng, câu kết gắn nó với lệ rơi. Cảnh và tình không tách rời: những gì rơi ngoài trời như cùng rơi trong lòng người xa xứ. Ở gần cuối bài, dương lặp lại và nối với hương qua vần ương, khiến bóng chiều và người khách cùng ở trong một âm vang buồn thương. Nỗi buồn ấy còn gắn với nước non, từ ngữ trở lại trong ba khổ đầu. Đặt mối liên hệ giữa nước non và khách tha hương vào hoàn cảnh đất nước còn chịu ách thực dân Pháp, có thể nhận ra tình yêu quê hương, đất nước kín đáo. Tình cảm không được tuyên bố thành lời lớn mà gửi qua cảnh mưa, nhạc điệu và nước mắt của người khách. Nhờ sự kết hợp giữa hình ảnh và âm thanh, Tiếng đàn mưa làm cảnh vật trở thành tiếng lòng. Sức gợi của bài thơ nằm ở cách nỗi buồn riêng mở tới tình cảm với nước non, trong âm hưởng song thất lục bát giàu nhạc tính. **Nhìn lại cách viết:** mở bài nêu nhận định; thân bài lần lượt bàn cảnh, âm thanh, nỗi lòng và tình cảm với nước non; kết bài trở lại giá trị chung. Các đoạn không chỉ gọi tên điệp từ, điệp thanh, điệp vần mà giải thích chúng trong cảm xúc của bài. **Một chỗ chỉnh sửa:** câu Tiếng mưa rất hay và có nhiều nghệ thuật còn chung chung. Có thể sửa thành: Hai nhóm đầm–mưa–xuống và đồi–mưa–xuống cùng thanh B–B–T; kết hợp từ mưa xuống lặp lại, chúng gợi nhịp mưa đều và âm hưởng buồn của cảnh. Câu sửa chỉ rõ căn cứ và tác dụng, không chỉ đổi lời khen.