Đọc trong hoàn cảnh của cảnh kịch
Mô-li-e là nhà viết hài kịch Pháp thế kỉ XVII. “Trưởng giả” chỉ người xuất thân bình dân, giàu lên nhờ buôn bán. Ông Giuốc-đanh muốn học theo cung cách quý tộc để được coi là sang trọng.
Bản trích “Trưởng giả học làm sang” trong SGK, Tuấn Đô dịch, xoay quanh việc ông nhận và mặc bộ lễ phục. Lần lượt gặp phó may, thợ bạn rồi người hầu Ni-côn, tính cách ông bộc lộ qua những phản ứng khác nhau.
Điều bị giễu là thói háo danh và học đòi khiến ông dễ bị lợi dụng. Không thể chỉ nhìn một kiểu quần áo khác thường rồi kết luận người mặc đáng chê; cần xét trang phục trong tình huống và quan hệ với hành vi của nhân vật.
Ba cuộc đối đáp cùng làm rõ một tính cách
Phân tích do BTVN biên soạn theo bản trích trong SGK.
**Với phó may:** ông phát hiện hoa may ngược, rồi nhận ra phó may dùng cùng thứ vải của bộ áo trước để may cho mình. Phó may chống chế hoặc chuyển chuyện sang mặc thử áo. Ham làm sang khiến ông nhanh chóng bị dẫn sang điều khác, không giải quyết điều vừa thắc mắc.
**Với thợ bạn:** cách gọi được nâng dần: ngài quý tộc → tướng công → đại nhân. Mỗi lần được tâng bốc, ông lại vui và cho tiền. Những danh xưng không làm ông thành quý tộc, nhưng khiến ông tưởng địa vị của mình đã đổi; lời nịnh đem lại tiền thật cho người thợ.
**Với Ni-côn:** ông tự hào về bộ đồ, còn người hầu không nhịn được cười. Lời ông ra lệnh bị tiếng cười chen ngang, có câu chưa nói hết đã bị ngắt. Sự đối lập giữa vẻ ông muốn tỏ ra và phản ứng của người nhìn càng làm lộ vẻ lố bịch.
Lời thoại, điệu bộ phô áo, danh xưng tăng dần và những câu bị bỏ lửng cùng tạo tiếng cười. Nhân vật càng muốn được kính trọng vì vẻ ngoài lại càng cho thấy mình thiếu hiểu biết.
Củng cố kiến thức
Vì sao những danh xưng thợ bạn dùng có tác dụng gây cười?
Đó là lời tâng bốc trong cuộc đối đáp, không phải việc phong tước.
Chuỗi danh xưng gắn với việc xin và nhận tiền.
Ông vui thích và tiếp tục cho tiền, không từ chối ngay.
Đúng: lời nịnh đánh trúng tính háo danh và đem lợi cho thợ bạn.
Lời giải
Đáp án D. Thợ bạn gọi từ ngài quý tộc đến tướng công, đại nhân; ông Giuốc-đanh càng nghe càng thích và cho tiền. Đặt sự tăng dần của danh xưng cạnh phản ứng ấy, có thể thấy khoảng cách giữa địa vị ông tưởng có với thực chất đang bị lợi dụng.
Củng cố kiến thức
Tiếng cười của Ni-côn góp phần làm rõ điều gì?
Đúng: hai phản ứng đối lập làm nổi bật vẻ lố bịch.
Ni-côn không nhịn được cười, khác với lời tâng bốc của các thợ.
Ni-côn là người hầu; bản trích không kể cô may bộ áo.
Ông quát, đe doạ và bị tiếng cười chen ngang, không bình tĩnh lắng nghe.
Lời giải
Đáp án A. Ông coi bộ áo là dấu hiệu của sự quý phái, trong khi Ni-côn nhìn thấy lại bật cười. Sự đối lập ấy làm lộ vẻ lố bịch mà ông không nhận ra. Tiếng cười còn ngắt lời ra lệnh, khiến cảnh càng sinh động và hài hước.