Thiên Trường vãn vọng: cảnh chiều và tâm hồn

Phân tích do BTVN biên soạn theo phiên âm, dịch nghĩa và dịch thơ trong SGK. Ở hai câu đầu, “bán vô bán hữu” diễn tả dáng vẻ nửa như có, nửa như không của cảnh trong ánh chiều. Cách nói ấy gợi ấn tượng nhìn: thôn xóm vẫn ở đó nhưng đường nét không rõ. Không nên hiểu thành thôn xóm đã biến mất hoặc không có người ở. Hai câu cuối tiếp nối bằng những hình ảnh cụ thể. Trong tiếng sáo, mục đồng lùa trâu về hết; từng đôi cò trắng hạ cánh xuống đồng. Cảnh có âm thanh, có hoạt động của người và vật, nhưng nhịp sống vẫn thong thả. Nhờ vậy, buổi chiều vừa tĩnh lặng vừa ấm áp. Điều đáng chú ý là người ngắm không hướng vào một cảnh xa hoa mà dừng lại ở sinh hoạt của thôn quê. Sự chú ý trìu mến ấy giúp hiểu tấm lòng gần gũi với đời sống của Trần Nhân Tông. Nhận xét về tâm hồn được rút ra từ cảnh thơ, không chỉ từ việc tác giả là một vị vua.