btvn.vn
Tìm kiếm Đăng nhập

Thành ngữ Hán Việt và nghĩa toàn cụm

Lưu trên thiết bị này
Tiếng cười trào phúng trong thơ · Chọn bài khác

Hiểu cả cụm rồi kiểm cách vận dụng

Thành ngữ là cụm từ có cấu tạo tương đối ổn định, biểu đạt một ý nghĩa hoàn chỉnh và thường có tính hình tượng. Với thành ngữ có yếu tố Hán Việt, có thể tìm nghĩa các yếu tố để hiểu hình ảnh, nhưng nghĩa dùng trong giao tiếp cần xét cả cụm. Chẳng hạn, “đồng sàng dị mộng” gợi cùng giường nhưng khác giấc mộng; trong cách dùng, nó chỉ những người cùng làm hoặc ở gần nhau nhưng không cùng mục đích, ý hướng. “Chúng khẩu đồng từ” chỉ nhiều người cùng nói một lời như nhau. Không lấy hình ảnh mặt chữ làm nghĩa duy nhất. Muốn dùng đúng, xác định tình huống có khớp ý nghĩa không và sắc thái có hợp người nghe không. Thành ngữ cô đọng không thay cho lí lẽ hoặc bằng chứng; gọi một nhóm “đồng sàng dị mộng” cần có căn cứ về mục đích khác nhau, không chỉ vì khác cách thực hiện.

Ví dụ khác phương án chưa chắc khác mục đích

Tình huống giả định do BTVN biên soạn: An và Bình cùng muốn giữ phòng học gọn. An muốn dùng kệ, Bình muốn dùng hộp; hai người đang bàn cách bố trí. Chưa thể chỉ từ khác phương án mà gọi họ “đồng sàng dị mộng”, vì mục đích chung vẫn là giữ phòng gọn. Tình huống khác: hai nhân vật cùng tham gia làm một sản phẩm, nhưng một người muốn cung cấp thông tin trung thực, người kia chỉ muốn phô trương và cố giấu thông tin sai. Nếu mạch chuyện làm rõ các ý hướng trái nhau, dùng “đồng sàng dị mộng” có căn cứ hơn. Các tình huống giúp kiểm nghĩa toàn cụm. Cần phân biệt bất đồng về cách làm với khác mục đích; không dùng thành ngữ như nhãn chê người khác khi chưa hiểu điều họ muốn.

Củng cố kiến thức

Vì sao khác ý dùng kệ hay dùng hộp chưa đủ để gọi An và Bình “đồng sàng dị mộng”?
Chọn một đáp án

Củng cố kiến thức

Nghĩa của “chúng khẩu đồng từ” là gì?
Chọn một đáp án