Ôn tập II: trình bày, lắng nghe và trao đổi

Bài nói, ghi chú và đối thoại giả định do BTVN biên soạn theo vấn đề được phần ôn tập SGK gợi ra. **Ý chính chuẩn bị:** nhận ra thiếu sót là điều kiện để sửa → từ chuyện hai anh em, tự xét cách đón nhận và chia sẻ việc → tiếp nhận góp ý có căn cứ, chọn một việc cụ thể để thay đổi → sửa hành động chứ không chỉ nhận lỗi bằng lời. **Lời trình bày:** “Tôi muốn trao đổi về việc nhận ra thiếu sót để sửa. Đọc chuyện Tường làm việc cho anh có thời gian học, tôi nghĩ người được giúp cũng cần tự hỏi mình đã biết chia sẻ hay chưa. Chỉ chê người khác thì dễ, còn nhìn việc mình đang làm đòi hỏi sự thành thật. Một lời góp ý cụ thể có thể giúp nhận ra điều trước đó chưa để ý. Tuy nhiên, không phải mọi lời chê đều đúng; cần xem căn cứ và tình huống. Khi đã thấy thiếu sót, nên chọn việc có thể sửa, chẳng hạn nhận rõ phần việc của mình trong nhóm và thực hiện đúng hẹn. Nhận lỗi có ý nghĩa khi dẫn tới hành động thay đổi. Theo tôi, biết tự xét không làm con người kém đi mà giúp các quan hệ công bằng, gần gũi hơn.” **Người nghe ghi:** cần tự xét để sửa; ví dụ từ quan hệ hai anh em; góp ý cần căn cứ; điều chỉnh bằng việc cụ thể. **Câu hỏi riêng:** làm gì nếu lời góp ý quá chung? **Trao đổi:** người nghe hỏi: “Nếu chỉ được bảo là làm chưa tốt, có thể bắt đầu từ đâu?” Người nói đáp: “Có thể hỏi rõ việc nào, lúc nào và điều gì chưa phù hợp; sau đó đối chiếu với việc đã làm.” Người nghe bổ sung: “Như vậy, trước khi sửa còn cần làm rõ căn cứ của lời nhận xét.” Người nói đồng ý và thêm ý đó vào phần kết. Người nói không coi mọi góp ý đều đúng; người nghe giữ điều kiện này khi ghi. Câu hỏi làm rõ một chỗ còn thiếu và lời bổ sung nối trực tiếp với ý đang bàn. Cuộc trao đổi vì thế giúp hoàn thiện cách nghĩ thay vì chỉ xác nhận thích hoặc không thích bài nói.