Cuộc gặp mở vào hai mạch hồi ức
Bản trích **Mắt sói** của Đa-ni-en Pen-nắc, Ngân Hà dịch, nằm trong Chương 2 và Chương 3 của tiểu thuyết cùng tên. Ở vườn bách thú, cậu bé Phi Châu và Sói Lam nhìn vào mắt nhau; từ đó, những câu chuyện quá khứ hiện lên.
Khi **Phi Châu nhìn vào mắt sói**, mạch kể đi vào gia đình Sói Lam và việc cứu em Ánh Vàng. Khi **Sói Lam nhìn vào mắt cậu bé**, mạch kể đi vào cuộc đời Phi Châu, tình bạn với lạc đà Hàng Xén và Báo.
Sơ đồ dưới đặt bản trích vào bốn chương theo phần tóm tắt trong chú thích SGK. Cần chú ý hai mạch quá khứ nằm trong cuộc gặp ở hiện tại.
Hai câu chuyện được nối bằng cuộc gặp
Chương 1 và Chương 4 giữ mạch cuộc gặp ở vườn bách thú. Chương 2 và Chương 3 mở vào hai cuộc đời trước đó. Hình ảnh đôi mắt là chỗ chuyển mạch: nhìn vào mắt cũng là bước vào những điều người đối diện từng trải qua.
Nhờ cách kể này, người đọc thấy sói và cậu bé không chỉ khác nhau về loài hay nơi sống. Cả hai đều từng chịu mất mát, có những người thân hoặc người bạn quý giá. Sự đan xen hiện tại và quá khứ làm cho cuộc gặp trở thành một quá trình thấu hiểu.
Từ hành động đến phẩm chất nhân vật
Phân tích do BTVN biên soạn theo bản trích.
**Sói Lam cứu Ánh Vàng:** thấy em mắc trong lưới của thợ săn, Sói Lam chọn cách lao qua lửa, cắn đứt dây lưới và thúc giục em chạy. Ánh Vàng thoát, còn Sói Lam bị đánh ngã rồi bị bắt. Hành động trong nguy hiểm cho thấy lòng dũng cảm, tình thương em và sự hi sinh. Không nên chỉ kể “Sói Lam cứu em” rồi bỏ qua cái giá nhân vật phải chịu.
**Phi Châu tìm Hàng Xén:** cậu mất hàng giờ hỏi thăm nhiều người và cả những con lạc đà. Trong khi người mua bán quan tâm đến giá, Phi Châu quan tâm đến người bạn cụ thể của mình. Sự tìm kiếm bền bỉ cho thấy cậu trân trọng tình bạn, không xem lạc đà chỉ là một món hàng.
**Phi Châu kết bạn với Báo:** cậu nhận ra những khả năng của Báo và đề nghị Báo cùng trông đàn. Được nhìn nhận và thấu hiểu, Báo xúc động rồi trở thành người bạn gắn bó. Chi tiết ấy làm rõ lòng nhân hậu, sự tinh tế của Phi Châu.
Tình anh em và tình bạn trong hai mạch gặp nhau ở sự quan tâm đến người khác. Truyện đồng thời gợi suy nghĩ về cách con người đối xử với loài vật và thiên nhiên.
Củng cố kiến thức
Chi tiết Sói Lam bị bắt sau khi giúp Ánh Vàng thoát làm rõ điều gì?
Mục đích là cứu em đang mắc lưới, không phải thi chạy.
Việc cắn đứt lưới và thúc giục em chạy cho thấy điều ngược lại.
Đúng: kết quả của cuộc cứu em làm rõ cái giá Sói Lam phải chịu.
Ánh Vàng thoát nhờ Sói Lam cắn đứt dây lưới.
Lời giải
Đáp án C. Sói Lam lao vào nguy hiểm, cắn đứt lưới và yêu cầu em chạy đi; em thoát nhưng anh bị đánh rồi bị bắt. Đặt hành động cạnh kết quả mới thấy rõ sự hi sinh vì em. Đây là căn cứ cụ thể cho nhận xét về tình thương và lòng dũng cảm.
Củng cố kiến thức
Vai trò nổi bật của hình ảnh đôi mắt trong cách kể là gì?
Màu mắt còn dẫn vào những hình ảnh và câu chuyện quá khứ.
Cuộc gặp và việc nhìn vào mắt nhau nối hai mạch, không chia cắt chúng.
Các hồi ức đưa người đọc tới những không gian, thời gian khác.
Đúng: hình ảnh vừa tổ chức lời kể vừa góp phần làm rõ sự cảm thông.
Lời giải
Đáp án D. Phi Châu nhìn vào mắt sói thì quá khứ Sói Lam hiện lên; sói nhìn vào mắt Phi Châu thì cuộc đời cậu được kể. Đôi mắt tạo chỗ chuyển giữa hiện tại với quá khứ và giữa hai tuyến. Nhờ hiểu những mất mát, tình cảm của nhau, cuộc gặp có chiều sâu cảm thông.