Không có câu chủ đề không có nghĩa là rời rạc
Đoạn song song không có câu chủ đề; các câu trình bày những ý khác nhau nhưng cùng hướng vào một chủ đề. Chúng thường có vị trí tương đối ngang hàng. “Song song” nói về tổ chức ý, không có nghĩa bắt buộc mọi câu dài bằng nhau.
Đoạn phối hợp kết hợp diễn dịch với quy nạp: câu đầu nêu ý khái quát, các câu giữa làm rõ, câu cuối khái quát lại. Câu kết có thể củng cố hoặc phát triển ý, không cần chép nguyên câu đầu.
Đọc toàn đoạn để nhận ra chức năng mỗi câu. Một câu chào ở đầu và một lời cảm ơn ở cuối không tự tạo đoạn phối hợp; hai câu ở hai đầu phải thật sự khái quát nội dung được triển khai.
Ví dụ các việc cụ thể và ý bao quát
Các đoạn minh hoạ do BTVN biên soạn:
**A:** “Nhóm trực nhật lau mặt bàn trước giờ học. Các thành viên xếp lại ghế ngay ngắn. Người phụ trách kiểm tra lối đi không bị đồ đạc chắn.”
**B:** “Việc chuẩn bị phòng học cần sự phối hợp của các thành viên. Nhóm trực nhật lau mặt bàn trước giờ học. Các thành viên xếp lại ghế ngay ngắn, còn người phụ trách kiểm tra lối đi. Những phần việc ấy cùng góp vào một không gian học tập gọn gàng.”
A gồm ba việc ngang hàng, cùng nói về chuẩn bị phòng học; không câu nào bao quát cả đoạn nên là song song. B mở bằng ý khái quát, triển khai các việc, rồi kết bằng đóng góp chung của chúng nên là phối hợp. Câu cuối B khái quát ý nghĩa, không chỉ liệt kê thêm một việc.
Củng cố kiến thức
Vì sao đoạn A được tổ chức theo kiểu song song?
Độ dài không phải tiêu chí.
Đúng: quan hệ nội dung và chức năng các câu phù hợp.
Các việc cùng hướng về một chủ đề.
Câu đầu chỉ nêu việc lau bàn.
Lời giải
Đáp án B. Lau bàn, xếp ghế và kiểm tra lối đi là các việc cụ thể cùng mục đích chuẩn bị. Không câu nào nêu ý chung bao quát tất cả, nên đoạn vẫn thống nhất dù không có câu chủ đề.
Củng cố kiến thức
Câu cuối đoạn B có vai trò gì?
Câu nói đóng góp chung, không thêm một công việc.
Không cần và không có sự lặp nguyên văn.
Đúng: ý khái quát cuối nối với phần triển khai.
Không gian gọn gàng gắn với các việc.
Lời giải
Đáp án C. Cụm “những phần việc ấy” nối lại các việc cụ thể, rồi nêu giá trị chung. Cùng với câu khái quát đầu, nó tạo cách tổ chức phối hợp chứ không chỉ là một câu kết đứng bất kì ở cuối.