So trật tự rồi giải thích hiệu quả
Đảo ngữ thay vị trí thông thường của từ ngữ trong cụm hoặc câu nhằm nhấn mạnh đặc điểm, hoạt động, trạng thái, gợi hình hoặc bộc lộ cảm xúc. Có thể đảo trong cụm từ hoặc đưa một phần câu lên trước. Không phải mọi câu khác trật tự quen thuộc đều là đảo ngữ có cùng tác dụng.
Khi phân tích, nêu phần được đưa lên, thử diễn đạt bằng trật tự thông thường mà giữ ý, rồi giải thích điều nổi bật hơn. Chú ý nhịp và ngữ cảnh; không chỉ kết luận “đảo để hay”.
Khi dùng, cần bảo đảm câu hiểu được và đúng mục đích. Đảo không cho phép đặt từ ngẫu nhiên; nếu trật tự làm nghĩa mơ hồ, cần chỉnh lại.
Ví dụ đảo phần gợi âm lên trước
Hai câu minh hoạ do BTVN biên soạn:
A. “Tiếng mưa rì rào ngoài mái hiên.”
B. “Rì rào ngoài mái hiên, tiếng mưa kéo dài trong đêm.”
Ở B, phần gợi âm và nơi âm vang được đặt trước chủ thể “tiếng mưa”, khiến ấn tượng nghe xuất hiện ngay. Trật tự ấy tập trung cảm nhận vào âm thanh kéo dài. So với A, cần lưu ý B còn thêm thông tin kéo dài trong đêm; khi đối chiếu tác dụng riêng của đảo, không gán mọi khác biệt cho một biện pháp.
Một cách đưa B về trật tự thường gặp, giữ đủ ý, là “Tiếng mưa rì rào ngoài mái hiên và kéo dài trong đêm”. So hai cách có cùng thông tin giúp nhận phần âm được đưa lên nổi bật.
Củng cố kiến thức
Phần nào ở câu B được đưa lên trước để tập trung cảm nhận?
Câu không có tên tác giả.
Không nêu số lượng.
Không thuộc hướng dẫn trò chơi.
Đúng: phần này xuất hiện trước chủ thể tiếng mưa.
Lời giải
Đáp án D. Phải xác định phần được đảo trong câu cụ thể. Đưa âm và nơi vang lên trước khiến ấn tượng âm xuất hiện ngay, không chỉ là thay vị trí bất kì.
Củng cố kiến thức
Khi so hiệu quả của đảo ngữ, cách đối chiếu nào rõ nhất?
Đúng: giảm nhiễu từ thay đổi nội dung.
Khác chủ đề không làm rõ trật tự.
Dấu phẩy chưa giải thích biện pháp.
Thêm nhân vật là đổi thông tin.
Lời giải
Đáp án A. Muốn thấy tác dụng của trật tự, cần giữ thông tin tương ứng khi đổi về cách nói thường. Nếu thêm hoặc bớt nội dung, không thể gán toàn bộ khác biệt cho đảo ngữ.