Rõ nội dung, đúng thể thức
Tường trình trình bày một vụ việc cần được xem xét, làm rõ hoặc giải quyết. Người viết là người liên quan, cần xác định tư cách: người tham gia, người chịu tác động hay người chứng kiến. Cung cấp điều biết chắc; phần chưa rõ phải nói rõ, không tự gán động cơ hoặc trách nhiệm cho người khác.
Văn bản có quốc hiệu, tiêu ngữ; địa điểm và thời gian viết; tên bản và việc được tường trình; người hoặc cơ quan nhận; thông tin người viết. Phần chính nêu thời gian, nơi chốn xảy ra việc, người liên quan, nguyên nhân biết được, diễn biến và hậu quả; sau đó có cam đoan trung thực, lời đề nghị hoặc cam kết phù hợp, phần kí và họ tên.
Đọc lại để kiểm ngày giờ, tên, trình tự và vai trò của mình. Không nhầm tường trình với biên bản ghi toàn cuộc họp hoặc với bài kể trải nghiệm nhằm bộc lộ cảm xúc. Khi thực hành bằng tình huống giả định, cần nhận rõ đó là bài tập, không hồ sơ đã nộp.
Ví dụ tường trình trong tình huống giả định
Toàn bộ người, nơi và sự việc dưới đây do BTVN đặt để minh hoạ thể thức, không phải hồ sơ thật:
CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
Minh Hoà, ngày 6 tháng 10 năm 2026
BẢN TƯỜNG TRÌNH
Về việc làm ướt sách mượn của thư viện
Kính gửi: Giáo viên chủ nhiệm lớp 7A và cán bộ thư viện trường THCS Minh Hoà.
Tôi là Nguyễn Minh An, học sinh lớp 7A. Tôi xin trình bày việc liên quan đến cuốn sách đã mượn của thư viện như sau.
Lúc 14 giờ 15 phút ngày 6 tháng 10 năm 2026, tại bàn đọc trong thư viện, tôi đặt cốc nước cạnh cuốn sách đang đọc. Khi lấy bút, tay tôi chạm vào cốc làm nước đổ lên bìa và một số trang. Tôi lau phần nước trên bàn, báo ngay cán bộ thư viện và giao sách để kiểm tra. Tại thời điểm viết, tôi biết bìa và một số trang đã ướt, chưa có kết luận về mức độ hỏng của cuốn sách.
Tôi cam đoan nội dung trên là đúng với việc mình đã tham gia và biết. Tôi xin được hướng dẫn cách khắc phục phù hợp; tôi sẽ không đặt nước uống cạnh sách và tuân thủ nội quy thư viện.
Người viết tường trình
Nguyễn Minh An
Khi lập bản thực tế, người viết phải tự kí; ví dụ này chỉ ghi vị trí và họ tên giả định, không tạo chữ kí. Nội dung phân biệt hậu quả quan sát được với mức hỏng chưa được kiểm, nêu trách nhiệm bằng hành động cụ thể, không đổ lỗi cho người vắng mặt.
Củng cố kiến thức
Trong ví dụ, vì sao viết “chưa có kết luận về mức độ hỏng” là cần thiết?
Bản vẫn xác nhận việc sách ướt.
Đúng: người viết không tự đặt mức thiệt hại chưa xác định.
Bản nêu chính người viết làm đổ cốc.
Hậu quả bìa, trang ướt vẫn được nêu.
Lời giải
Đáp án B. Người viết biết sách ướt nhưng chưa biết mức hỏng sau kiểm tra. Tường trình phải giữ giới hạn thông tin ấy, không suy đoán thành kết luận hay bỏ sự việc đã biết.
Củng cố kiến thức
Nội dung nào thể hiện rõ tư cách của người viết trong vụ việc?
Tên văn bản chưa xác định vai trò.
Cảm xúc không thay diễn biến và trách nhiệm.
Địa danh chưa nêu người tham gia.
Đúng: hành động làm rõ sự liên quan trực tiếp.
Lời giải
Đáp án D. Tường trình cần cho biết người viết tham gia thế nào và đã xử lí ra sao. Những hành động cụ thể làm rõ vai trò; tên, địa điểm hoặc cảm xúc riêng không đủ thay phần này.