Tình cảm cần gắn với điều cụ thể
Chọn người hoặc sự việc để lại ấn tượng. Ghi rõ đối tượng, những đặc điểm nổi bật, chi tiết đáng nhớ và tình cảm, suy nghĩ của người viết. Nếu biết đối tượng qua tư liệu, kiểm thông tin và không nhận mình đã chứng kiến trực tiếp.
Mở bài giới thiệu đối tượng, nêu tình cảm ban đầu. Thân bài làm rõ tình cảm qua đặc điểm, kỉ niệm hoặc sự việc có ý nghĩa; kể và tả phục vụ mạch cảm xúc. Kết bài khẳng định điều còn đọng lại, không bắt buộc dùng một câu sáo rỗng.
Khi chỉnh, kiểm xem chi tiết có giúp người đọc hiểu vì sao yêu quý, biết ơn, lưu luyến hay cảm phục không. Ngôn ngữ có thể giàu hình ảnh nhưng phải đúng nghĩa. Không cần tự bịa trải nghiệm để tình cảm có vẻ lớn hơn.
Ví dụ từ kể việc đến cảm xúc
Tình huống và đoạn minh hoạ do BTVN biên soạn, không phải bài của một học sinh có thật:
Bản kể: “Cô thủ thư hướng dẫn tôi tìm sách. Tôi mượn được sách rồi về lớp.”
Bản biểu cảm: “Tôi vẫn nhớ cách cô thủ thư chờ tôi đọc xong tên sách rồi mới chỉ tới kệ. Cô không chọn thay, mà gợi vài cuốn để tôi tự xem. Sự kiên nhẫn ấy giúp tôi bớt ngại bước vào thư viện. Điều khiến tôi quý cô không phải một việc lớn lao, mà là cảm giác được lắng nghe trong một việc rất nhỏ.”
Chi tiết chờ, gợi lựa chọn cho thấy cách đối xử. Các câu sau giải thích vì sao người kể quý và nhớ cô. Khi viết cả bài, có thể mở rộng bằng những chi tiết phù hợp cùng mạch tình cảm, không chỉ thêm danh sách việc cô làm.
Củng cố kiến thức
Chi tiết nào trong đoạn triển khai được nối trực tiếp với cảm giác được lắng nghe?
Đúng: hành động cụ thể làm rõ sự kiên nhẫn và tôn trọng.
Tên nơi chốn chưa tự làm rõ cảm giác.
Đoạn không khẳng định mọi bìa sách đẹp.
Đoạn không có giải thưởng.
Lời giải
Đáp án A. Cách cô chờ và để người kể lựa chọn giúp giải thích cảm giác được quan tâm, tôn trọng. Những chi tiết này phục vụ tình cảm, không chỉ nêu hoạt động mượn sách.
Củng cố kiến thức
Để phát triển bài biểu cảm, hướng nào phù hợp nhất?
Chi tiết không liên quan làm lạc mạch.
Danh sách việc chưa bộc lộ tình cảm.
Đúng: kể/tả phục vụ mạch cảm xúc.
Số liệu đoán không làm tình cảm rõ hay dữ kiện đúng.
Lời giải
Đáp án C. Bài biểu cảm cần giúp người đọc hiểu tình cảm với đối tượng. Chi tiết được chọn và phần giải thích cảm xúc cùng tạo mạch; kéo dài hoặc chỉ kể việc không đủ.