Gió chướng và những điều thân thuộc
Trong Trở gió, Nguyễn Ngọc Tư kể và bộc lộ cảm xúc khi gió chướng trở về. Người viết đợi gió, nhận ra từng chuyển động, âm thanh của gió và gọi gió như một người quen. Cảnh vật được cảm nhận bằng sự gắn bó lâu ngày với quê nhà.
Gió đến gợi niềm vui vì Tết sắp tới, vì mùa màng đang đến kì thu hoạch. Nhưng gió cũng nhắc một năm sắp qua, làm người viết lo vì thời gian trôi nhanh và những việc chưa làm xong. Cảm xúc vì thế có nhiều sắc thái, không chỉ vui hoặc chỉ buồn.
Những kỉ niệm tuổi thơ, lời mẹ và hương vị quê nhà khiến gió chướng trở thành một phần đời sống tinh thần. Ở cuối bài, người viết hình dung một mai đi xa sẽ không dễ tìm lại trọn vẹn cảm giác ấy.
Đọc những tâm trạng đan xen
| Chi tiết, kỉ niệm được gợi lại | Tâm trạng, tình cảm |
| --- | --- |
| Đợi gió và nhận ra gió đang về | Háo hức gặp lại một điều thân thuộc. |
| Gió nhắc năm sắp hết, công việc chưa xong | Lo lắng vì thời gian trôi nhanh. |
| Tuổi thơ mong Tết, mong áo mới | Niềm vui, sự háo hức của trẻ nhỏ. |
| Mẹ lo chuyện Tết; lúa, mía, trái cây đến kì | Có nỗi lo đời sống nhưng cũng có hi vọng về mùa thu hoạch. |
Các sắc thái này không mâu thuẫn: cùng một mùa gió có thể gợi nhiều kỉ niệm và nhiều điều đang nghĩ. Khi nhận xét tâm trạng, cần chỉ rõ tâm trạng gắn với chi tiết nào, thay vì chọn một từ để gọi chung mọi cảm xúc.
Câu hỏi cuối nói điều gì?
Cuối văn bản, người viết nghĩ tới những cửa hàng có nhiều thực phẩm nhưng đặt câu hỏi liệu có thể mua được một mùa gió như ở quê nhà. Câu hỏi không nhằm tìm một cửa hàng bán gió. Nó nhấn mạnh: hàng hoá có thể mua được, còn cảm giác gắn với cả một miền quê và tuổi thơ thì không thể thay thế bằng việc mua sắm.
Lời bộc lộ cảm xúc, những hình ảnh giàu âm thanh và cách trò chuyện với gió làm quê nhà hiện lên sống động. Cách nói một mai đi xa là một giả định hướng tới tương lai; không nên kể thành việc người viết đã chuyển tới một nơi cụ thể.
Củng cố kiến thức
Trong Trở gió, người viết háo hức đón gió chướng nhưng cũng lo một năm sắp hết mà việc chưa xong. Nhận xét nào phù hợp?
Đúng: một người có thể có nhiều cảm xúc trước cùng mùa gió.
Nhận xét này bỏ qua chi tiết thể hiện sự lo lắng.
Đợi và đón gió thể hiện sự gắn bó, không phải chỉ mong gió vắng mặt.
Không có căn cứ cho hai người kể; đây là những tâm trạng đan xen.
Lời giải
Đáp án A. Chi tiết đợi gió cho thấy sự háo hức, thân thuộc; chi tiết năm sắp hết mà việc chưa xong cho thấy lo lắng. Đọc cả hai giúp hiểu tâm trạng nhiều sắc thái, không thu hẹp thành chỉ vui hoặc chỉ buồn.
Củng cố kiến thức
Cuối Trở gió, giữa những cửa hàng bán nhiều thực phẩm, người viết hỏi có ai bán một mùa gió như ở quê nhà không. Câu hỏi làm nổi bật điều gì?
Câu hỏi hướng tới tình quê hương, không phải danh sách mua sắm.
Bài nhấn mạnh điều không thể mua lại, không chỉ so sánh thực phẩm.
Người viết vẫn nhớ sâu sắc; ngữ liệu không nói các cửa hàng xoá kí ức.
Đúng: mùa gió gắn với quê nhà và kỉ niệm không thể thay thế.
Lời giải
Đáp án D. Một mùa gió ở đây gợi cảnh vật, con người, kỉ niệm và cảm giác thân thuộc của quê nhà. Câu hỏi cuối khẳng định sự gắn bó ấy không thể thay bằng thực phẩm mua được. Cần đọc theo ý nghĩa gợi cảm, không hiểu là yêu cầu mua gió.