Tóm tắt truyện: từ ý chính đến hai bản khác độ dài

Sơ đồ thể hiện ý chính của ba phần, không thay toàn văn truyện. Lời trong sơ đồ do BTVN biên soạn từ bản SGK. Bối cảnh là đêm mưa và buổi sáng bên sông; nhân vật chính là Mên, Mon. Các từ ngữ cần giữ gồm bầy chim chìa vôi, bãi cát, nước sông, chuyến bay. Chi tiết trò chuyện về cá bống có ích khi phân tích Mon, nhưng có thể lược trong bản tóm tắt ngắn để tập trung vào sự việc chính.

Bản ngắn: “Trong đêm mưa lớn, Mên và Mon lo tổ chim chìa vôi trên bãi cát sẽ bị ngập. Hai anh em nghĩ cách cứu chim rồi đi ra sông. Khi nước phủ bãi cát, chim non cất cánh và bay vào bờ an toàn. Chứng kiến chuyến bay ấy, hai anh em xúc động đến chảy nước mắt.” Bản cụ thể hơn: “Khoảng hai giờ sáng, Mon tỉnh giấc và gọi Mên vì lo nước sông dâng sẽ làm tổ chim chìa vôi bị ngập. Hai anh em bàn cách mang chim vào bờ, rồi đi đò ra sông. Khi trời sáng, họ đứng trên bờ, căng mắt nhìn bãi cát đang bị nước phủ. Chim non cất cánh; một con đuối sức rơi xuống nhưng lại bay lên. Cuối cùng cả bầy đến được bờ. Mên và Mon nhận ra mình đã khóc vì quá xúc động.” Bản dài hơn thêm thời điểm, cách đi và chi tiết một con chim vượt khó, nhưng không đổi kết quả. Nếu viết “Mên và Mon đưa tổ chim vào bờ”, cần sửa thành “Mên và Mon chứng kiến bầy chim bay vào bờ”: hai anh em muốn cứu, còn chim tự cất cánh.