Ba con vật đều cố gắng, xe vẫn đứng im
Thiên nga, cá măng và tôm hùm của I-van Crư-lốp là truyện ngụ ngôn viết bằng thơ; văn bản trong SGK do Hồ Quốc Vỹ dịch. Ba con vật cùng muốn kéo một xe hàng và đều gắng sức.
Thiên nga kéo bổng lên trời, tôm hùm giật lùi, cá măng bơi ra xa bờ. Mỗi con làm theo cách riêng nên xe vẫn đứng im. Nguyên nhân được nhấn mạnh là không nhất trí, không phối hợp, chứ không phải cả ba lười làm.
Lời ở đầu và cuối văn bản nêu trực tiếp bài học: làm việc chung cần thuận hoà, thống nhất. Phần câu chuyện ở giữa khiến bài học ấy trở nên cụ thể, dễ hình dung.
Từ ba cách kéo đến bài học

Sơ đồ cho thấy mỗi nhân vật đang làm một cách khác nhau. Cùng bỏ sức nhưng chưa thống nhất cách làm, cả ba không đưa xe đi được.
Những con vật mang đặc điểm quen thuộc được nhân hoá thành người cùng thực hiện một công việc. Tình huống gợi việc hợp tác trong đời sống: chỉ tập hợp nhiều người và yêu cầu cố gắng chưa đủ; còn cần thống nhất mục tiêu, cách làm và phần việc.
Chẳng hạn, trong một tình huống giả định do BTVN nêu, nhóm làm tờ giới thiệu sách nhưng mỗi người dùng một mẫu bố cục khác nhau, khiến các phần không ghép được. Việc cùng chọn một bố cục trước khi chia việc giúp giải quyết vấn đề phối hợp. Đây là liên hệ từ bài học, không phải sự việc có trong truyện.
Củng cố kiến thức
Theo phần tóm lược, vì sao ba con vật gắng sức mà xe vẫn đứng im?
Truyện nhấn các cách kéo khác nhau, không phải bỏ cuộc.
Đúng: chưa nhất trí nên nỗ lực không đưa tới kết quả.
Cả ba đều gắng sức.
Các con vật đã kéo nhưng xe không chuyển.
Lời giải
Đáp án B. Thiên nga kéo lên, tôm hùm giật lùi, cá măng bơi ra xa bờ. Chi tiết ba cách kéo giải thích nguyên nhân xe đứng im. Các phương án còn lại đều bỏ mất việc nhân vật đã gắng sức.
Củng cố kiến thức
Cách giải quyết nào phù hợp bài học của truyện khi nhóm làm tờ giới thiệu sách?
Giữ cách làm riêng vẫn có thể khiến các phần không ghép được.
Tăng thời gian chưa giải quyết sự thiếu thống nhất.
Thêm số trang chưa giải quyết vấn đề phối hợp.
Đúng: thống nhất cách làm trước và phối hợp trong quá trình làm.
Lời giải
Đáp án D. Vấn đề của tình huống là các phần không khớp do thiếu thống nhất. Cần chọn một bố cục và phân công phù hợp, đồng thời trao đổi khi làm. Chỉ thêm công sức, thời gian hay số trang chưa khắc phục nguyên nhân ấy.