Đọc cảnh xuân cùng tình cảm người nhớ quê
Tháng Giêng, mơ về trăng non rét ngọt là đoạn trích của Vũ Bằng trong Thương nhớ Mười Hai. Mùa xuân Bắc Việt, đặc biệt là Hà Nội, được nhìn từ nỗi nhớ và tình yêu quê hương của người viết.
Mở đầu, tác giả nói tình yêu mùa xuân là điều tự nhiên. Sau đó, lời văn hướng tới mùa xuân thân thuộc: thời tiết, âm thanh, cây cỏ, không khí gia đình. Cảnh xuân gắn với cảm giác sống lại, muốn yêu thương và gần gũi hơn với con người.
Đoạn sau chú ý thời gian sau rằm tháng Giêng. Thiên nhiên thay đổi nhẹ; sinh hoạt gia đình trở về nhịp thường ngày. Tác giả vẫn say mê vẻ đẹp ấy. Cần theo dõi cả cảnh đầu tháng và sau rằm, không gom mọi chi tiết thành một cảnh Tết.
Chi tiết nào làm nên vẻ thân thuộc?
Ở phần đầu tháng Giêng, mưa nhỏ, gió se lạnh và âm thanh vọng lại gợi không gian xuân miền Bắc. Những nét ấy được kể bằng giọng yêu mến, như đang trò chuyện về mùa xuân của chính mình.
Trong gia đình, hương khói, ánh nến và sự sum họp đem lại cảm giác ấm áp. Tình yêu mùa xuân vì thế không chỉ dành cho cây cỏ mà còn gắn với tình gia đình, nếp sống quê nhà.
Sau rằm, sắc hoa đào đã hơi phai nhưng vẫn đẹp; cảnh trời, cây cỏ có nét thay đổi. Trò vui ngày Tết khép lại, bữa ăn giản dị hơn. Những chi tiết cho thấy tác giả còn yêu nhịp sống bình thường sau Tết, không chỉ yêu sự rộn ràng ngày hội.
Hình ảnh sức sống trong cơ thể và mầm cây giúp diễn tả cảm giác con người được hồi sinh khi xuân tới. Nét chung trong liên tưởng là sức sống đang trỗi dậy; nhờ đó, một cảm giác trở nên cụ thể, dễ hình dung.
Giọng trò chuyện mà tha thiết
Lời văn có câu hỏi, lời gọi, cách lặp và nhiều hình ảnh gợi cảm. Những cách diễn đạt này làm tình cảm hiện lên trực tiếp, khiến lời kể gần gũi mà tha thiết.
Không phải câu hỏi nào cũng chờ câu trả lời. Các câu hỏi ở phần đầu giúp nhấn mạnh tình yêu mùa xuân là tự nhiên, khó ngăn được. Khi đọc, cần xét tác dụng bộc lộ tình cảm thay vì coi đó là cuộc hỏi đáp đã diễn ra.
Những cách gọi mùa xuân cho thấy cái tôi
Tác giả không nói về mùa xuân như một hiện tượng xa lạ. Khi gọi đó là mùa xuân của mình, người viết gắn cảnh xuân với trải nghiệm và kỉ niệm riêng. Khi nhấn mạnh sự đổi thay kì diệu mà mùa xuân đem lại, lời văn cho thấy mùa xuân có ý nghĩa đặc biệt với tâm hồn người viết.
Cách gọi Hà Nội thân yêu làm rõ tình gắn bó của người xa quê. Cùng một mùa xuân, những cách gọi có sắc thái khác nhau nhưng đều hướng về tình yêu sâu nặng với quê nhà. Đó là căn cứ để nhận ra cái tôi, chứ không chỉ vì tác giả dùng đại từ tôi.
Củng cố kiến thức
Cảnh và sinh hoạt sau rằm tháng Giêng góp phần làm rõ điều gì?
Cảnh sau rằm vẫn được kể với sự yêu mến.
Lời văn không thể hiện sự chuyển sang chán ghét.
Đúng: tình cảm tiếp tục trong những thay đổi nhẹ sau Tết.
Hoa đào, cảnh trời sau rằm vẫn có vẻ đẹp.
Lời giải
Đáp án C. Sắc đào hơi phai, trò vui khép lại, bữa ăn giản dị hơn nhưng tác giả vẫn chú ý và yêu mến. Tình yêu mùa xuân gắn với đời sống quê nhà, không chỉ với sự náo nhiệt ngày Tết.
Củng cố kiến thức
Hình ảnh sức sống trong cơ thể và mầm cây làm rõ cảm giác nào khi mùa xuân tới?
Đúng: những hình ảnh cùng gợi sức sống đang trỗi dậy.
Đoạn văn gắn sức sống với mong muốn yêu thương, không phải tách khỏi con người.
Tác giả còn yêu cả mùa xuân sau rằm; hình ảnh không giới hạn vẻ đẹp ở những ngày rét nhất.
Sự sinh sôi gợi niềm vui, rạo rực, không phải mệt mỏi muốn nó dừng lại.
Lời giải
Đáp án A. Những hình ảnh cùng gợi sự sống dâng lên làm rõ niềm vui, sự rạo rực khi xuân đến. Trong mạch văn, sức sống ấy còn đi cùng mong muốn yêu thương, gần gũi hơn với con người. B hiểu sai quan hệ với con người; C giới hạn sai thời gian; D đảo ngược cảm xúc.