Làm rõ vì sao việc nhận lỗi đáng trân trọng
Đoạn suy nghĩ về người dám nhận trách nhiệm trước sai lầm do chính họ gây ra cần một ý kiến rõ, lí lẽ và ví dụ phù hợp. Có thể chọn hướng: nhận lỗi đáng trân trọng vì mở đầu việc sửa sai và giúp giữ sự tin cậy.
Tìm ý bằng cách xác định người ấy đã làm sai điều gì, nhận trách nhiệm ra sao, việc sửa có ích thế nào. Chọn một việc cụ thể từ bài đọc hoặc đời sống để làm rõ lí lẽ. Nếu dùng tình huống giả định, cần giới thiệu rõ để người đọc phân biệt với sự việc có thật.
Sắp xếp khoảng năm đến bảy câu: nêu suy nghĩ → giải thích → ví dụ → ý nghĩa và lời kết. Khi chỉnh, tránh lời khen tuyệt đối như nhận lỗi là không còn hậu quả. Lí lẽ cần nối việc nhận với hành động sửa, không chỉ một lời nói.
Đoạn sáu câu do BTVN biên soạn
“Người dám nhận trách nhiệm trước sai lầm do mình gây ra đáng được trân trọng. Nhận lỗi đòi hỏi vượt qua tâm lí ngại bị phê bình và nhìn đúng việc đã làm. Chẳng hạn, nếu bỏ sót thông tin trong bài giới thiệu sách, người viết cần thừa nhận chỗ thiếu và kiểm lại nguồn để bổ sung. Việc sửa ấy giúp người đọc nhận thông tin đúng hơn, đồng thời thể hiện thái độ nghiêm túc. Một lời xin lỗi chưa làm hậu quả biến mất, nhưng có thể mở đầu việc khắc phục nếu đi cùng hành động. Vì vậy, điều đáng quý không chỉ là nói đã sai mà còn là cố gắng sửa để không lặp lại.”
**Câu 1** nêu ý kiến. **Câu 2** giải thích điều khó trong việc nhận lỗi. **Câu 3–4** đưa tình huống giả định và phân tích ý nghĩa hành động. **Câu 5–6** giới hạn lời khen, nhấn việc sửa.
Câu chưa phù hợp: “Ai nhận lỗi cũng chắc chắn thành công ngay.” Có thể sửa: “Nhận lỗi và sửa bằng hành động tạo cơ hội tiến bộ.” Câu sửa có mức khẳng định phù hợp lí lẽ, không thêm một kết quả tuyệt đối.
Củng cố kiến thức
Tình huống bỏ sót thông tin giúp làm rõ điều gì trong đoạn?
Thông tin chỉ được sửa khi có hành động kiểm và bổ sung.
Đúng: ví dụ cụ thể hoá quan hệ giữa nhận lỗi với khắc phục.
Giấu thiếu sót không phù hợp ý kiến đang làm rõ.
Đây là một tình huống giả định, không phải thống kê mọi bài.
Lời giải
Đáp án B. Ví dụ nêu việc đã thiếu, cách nhận trách nhiệm và hành động khắc phục. Nó làm lí lẽ cụ thể, cho thấy việc nhận lỗi có ý nghĩa khi đi cùng sửa, không bảo đảm kết quả tự thay đổi.
Củng cố kiến thức
Cách sửa nào phù hợp nhất với câu “Ai nhận lỗi cũng chắc chắn thành công ngay”?
Câu vẫn khẳng định tuyệt đối và xoá hậu quả không có căn cứ.
Câu bỏ điều đoạn đang nhấn là sửa bằng hành động.
Đúng: giữ ý nghĩa tích cực ở mức có cơ sở.
Câu thêm bảo đảm không thể sai, chưa được chứng minh.
Lời giải
Đáp án C. Việc nhận và sửa có thể mở ra hướng tiến bộ; đoạn không có bằng chứng về thành công ngay ở mọi người. Cách sửa giữ ý cần nói, bỏ khẳng định quá rộng và gắn với hành động cụ thể.