Người thầy trong kí ức học trò
Đoạn trích Người thầy đầu tiên của Trin-ghi-dơ Ai-tơ-ma-tốp gợi lại những ngày thầy Đuy-sen mở lớp ở một vùng quê nghèo. Thầy tự sửa sang nơi học, mời trẻ đến lớp, giúp học trò vượt qua khó khăn để được học chữ.
An-tư-nai là đứa trẻ mồ côi, thiếu sự chăm sóc và yêu thương. Khi thầy hỏi tên, khích lệ và tin vào khả năng của cô bé, em cảm thấy mình được quan tâm, được nhìn nhận. Tình cảm của thầy không chỉ thể hiện qua lời động viên mà còn qua những việc thầy làm hằng ngày.
An-tư-nai kể lại tuổi thơ với lòng yêu quý, ngưỡng mộ và biết ơn. Người hoạ sĩ đọc câu chuyện ấy rồi suy nghĩ cách vẽ người thầy. Như vậy, vẻ đẹp của Đuy-sen hiện lên qua việc làm của thầy và qua tác động sâu sắc tới những người khác.
Sự tận tâm được thể hiện như thế nào?
| Chi tiết trong đoạn trích | Điều có thể nhận xét |
| --- | --- |
| Thầy sửa nơi học, làm lò sưởi, chuẩn bị cho trẻ đến lớp | Thầy chịu khó, tận tâm, mong trẻ được học trong điều kiện tốt hơn. |
| Thầy bế học trò qua suối giữa mùa đông | Thầy quan tâm tới khó khăn của trẻ, không chỉ lo việc dạy chữ. |
| Bị người khác giễu cợt, thầy vẫn vui vẻ kể chuyện cho học trò | Thầy bền bỉ với việc mình làm, không để lời chế giễu làm trẻ buồn lòng. |
| Thầy khen An-tư-nai thông minh và mong cô bé được học ở thành phố | Thầy tin tưởng học trò, hi vọng các em có tương lai rộng mở. |
Ở phần (2), (3), các chi tiết được nhớ lại qua An-tư-nai. Mong muốn thầy là người anh của mình cho thấy cô bé cảm nhận được sự gần gũi, che chở, chứ không chỉ biết thầy đã làm những việc gì.
Những ý tưởng tranh ở cuối đoạn trích
Người hoạ sĩ nghĩ đến nhiều cách thể hiện câu chuyện: hai cây phong cùng hình ảnh đứa trẻ nhìn về phía xa; thầy bế trẻ qua suối; hoặc khoảnh khắc thầy tiễn An-tư-nai đi học.
Đó là những ý tưởng đang được cân nhắc, không phải các bức tranh đã hoàn thành. Sự trăn trở cho thấy hoạ sĩ muốn tìm hình ảnh diễn tả đúng vẻ đẹp của thầy, để câu chuyện đến với người khác.
Chẳng hạn, ý tưởng vẽ thầy bế trẻ qua suối làm nổi bật sự chăm sóc bền bỉ. Ý tưởng về buổi tiễn An-tư-nai gợi sự nâng đỡ và niềm tin vào tương lai học trò. Có thể yêu thích những ý tưởng khác nhau, miễn là lí giải bằng nội dung đoạn trích.
Củng cố kiến thức
Thầy Đuy-sen bị giễu cợt nhưng vẫn kể chuyện vui cho học trò khi giúp các em qua suối. Nhận xét nào có căn cứ?
Thầy vẫn vui vẻ dù có người giễu cợt, không phải khi mọi người đều đồng tình.
Thầy đang giúp trẻ đến lớp, không khiến các em bỏ học.
Đúng: hành động thể hiện sự tận tâm và quan tâm tới cảm xúc học trò.
Thầy tiếp tục giúp trẻ, không bỏ việc vì thiếu lời khen.
Lời giải
Đáp án C. Thầy không vì lời chế giễu mà ngừng giúp học trò. Việc kể chuyện vui còn giúp trẻ không bị nặng lòng bởi cách cư xử của người khác. Cần dựa vào cả việc thầy làm và cách thầy ứng xử để thấy sự tận tâm, bền bỉ.
Củng cố kiến thức
Người hoạ sĩ ở phần cuối còn cân nhắc nhiều ý tưởng vẽ. Cách hiểu nào đúng?
Đúng: hoạ sĩ tìm cách thể hiện một câu chuyện khiến mình xúc động.
Đoạn trích kể ý tưởng và dự định, chưa kể các tranh đã hoàn thành.
Cây phong là một hình ảnh gắn với câu chuyện về thầy, không tách để quên chuyện.
Sự trăn trở cho thấy tác động sâu sắc của câu chuyện.
Lời giải
Đáp án A. Hoạ sĩ chưa chọn được cách thể hiện trọn vẹn điều muốn nói, nhưng quyết tâm tìm một hình ảnh xứng đáng. Những ý tưởng khác nhau đều hướng đến Đuy-sen và ảnh hưởng tốt đẹp của thầy. Không nên biến dự định thành sự việc đã hoàn tất.