Ghi ý, không chép mọi lời
Khi nghe một bài trình bày, xác định vấn đề và ý kiến chính; ghi lí lẽ, ví dụ hoặc đề xuất quan trọng. Có thể dùng từ khoá, nhưng bản tóm tắt sau đó cần nối các ý thành câu rõ nghĩa.
Giữ đúng các từ nêu phạm vi hoặc điều kiện như “một số”, “thử”, “nếu”. Chỗ chưa nghe rõ nên ghi lại để hỏi, không tự bổ sung theo suy đoán. Trước khi trao đổi, đối chiếu bản tóm tắt với điều người nói thực sự trình bày.
Từ lời nói đến ghi chú và bản tóm tắt
Lời trình bày minh hoạ do BTVN biên soạn:
“Một số cuốn ở góc sách khó tìm vì đang xếp lẫn nhiều nhóm. Tôi đề nghị tổ thử làm nhãn tên nhóm, trước hết cho kệ truyện. Nhãn giúp người mượn nhìn nhanh chỗ cần tìm. Sau một tuần, tổ sẽ xem nhãn có dễ dùng không rồi mới bàn làm cho các kệ khác.”
Ghi chú khi nghe: vấn đề — một số sách khó tìm; nguyên nhân — xếp lẫn nhóm; đề xuất — thử nhãn ở kệ truyện; lí do — dễ tìm; sau một tuần — xem xét rồi bàn mở rộng.
Tóm tắt: “Người nói đề nghị thử làm nhãn nhóm sách cho kệ truyện để giúp tìm sách dễ hơn. Sau một tuần, tổ sẽ xem hiệu quả trước khi bàn áp dụng cho các kệ khác.”
Điều chưa rõ là ai sẽ làm và đặt nhãn, nên có thể hỏi: “Việc làm nhãn sẽ được phân công thế nào?” Không tóm thành tổ đã quyết định thay nhãn toàn bộ góc sách ngay: lời nói mới là đề xuất thử ở một kệ.
Củng cố kiến thức
Ghi chú nào giữ đúng kế hoạch trong lời trình bày minh hoạ?
Phương án đảo trình tự và mở rộng phạm vi trước khi xem xét.
Đúng: giữ đúng phạm vi thử và điều kiện bàn tiếp.
Người nói không đề nghị bỏ kệ truyện.
Lời nói chưa nêu việc phân công.
Lời giải
Đáp án B. Người nói đề nghị thử nhãn ở kệ truyện trước. Sau một tuần, tổ mới xem nhãn có dễ dùng không rồi bàn làm cho các kệ khác. Ghi chú phải giữ phạm vi và trình tự ấy; không thêm quyết định hay phân công chưa được nêu.
Củng cố kiến thức
Bản tóm tắt nên nối đề xuất làm nhãn với lí do nào người nói đã nêu?
Lời trình bày không có yêu cầu của nhà trường.
Lời trình bày chưa nêu người nhận làm nhãn.
Người nói nêu khó tìm do xếp lẫn, không nêu mọi truyện hỏng bìa.
Đúng: giữ vấn đề và lí do liên quan trực tiếp đến đề xuất.
Lời giải
Đáp án D. Người nói nhận thấy một số sách khó tìm do xếp lẫn nhiều nhóm, nên đề nghị nhãn nhóm để giúp người mượn tìm đúng chỗ. Bản tóm tắt cần giữ mối quan hệ vấn đề–cách giải quyết này. Yêu cầu của nhà trường, người làm nhãn và sách hỏng bìa đều không có trong lời trình bày.