Từ cánh đồng quê đến bầu trời đêm
Ngàn sao làm việc của Võ Quảng mở ra cảnh đồng quê khi chiều xuống, trời dần tối. Nhân vật “tôi” là một cậu bé đưa trâu về trong khung cảnh yên bình. Từ mặt đất, cái nhìn hướng lên bầu trời, nơi các vì sao gợi ra một thế giới lao động nhộn nhịp.
Cần chú ý những sự vật được dùng để hình dung các chòm sao. Các liên tưởng cho thấy cách nhìn hồn nhiên và sự gần gũi giữa tuổi thơ, thiên nhiên với cuộc sống thôn quê.
Vì sao bầu trời vừa rộng lớn vừa gần gũi?
Những hình ảnh trong bài thơ được tóm lược:
| Hình ảnh trên bầu trời | Liên tưởng đến cuộc sống lao động |
| --- | --- |
| Chòm sao Thần Nông | Một chiếc vó bằng vàng; các vì sao như tôm cua bơi lội. |
| Sao Hôm | Ánh đuốc soi cá bên chiếc nơm tưởng tượng. |
| Chòm Đại Hùng | Chiếc gàu đang tát nước bên sông Ngân. |
Vó là dụng cụ có lưới để kéo bắt tôm cá; nơm dùng để bắt cá; gàu dùng để tát nước. Những vật dụng quen thuộc khiến bầu trời xa xôi trở nên gần với đời sống nông thôn.
So sánh giúp hình dung dáng vẻ các vì sao; nhân hoá qua hoạt động buông gàu, tát nước, làm việc khiến các sao như những người lao động. Nhan đề thể hiện cách nhìn ấy: bầu trời không tĩnh lặng mà đầy niềm vui và công việc. Các liên tưởng cũng bộc lộ tâm hồn vui tươi, trí tưởng tượng phong phú của cậu bé.
Củng cố kiến thức
Điểm chung nào của các liên tưởng về vó, nơm, đuốc soi cá và gàu trong ví dụ?
Đúng: các vật dụng nối bầu trời với sinh hoạt, lao động ở quê.
Các vật dụng được nêu gắn với đánh bắt, tát nước, không phải trò thả diều.
Bài thơ gợi niềm vui lao động và tâm hồn vui tươi, không phải chỉ buồn, mệt.
Cậu bé liên tưởng khi nhìn sao, không đang dùng những dụng cụ ấy.
Lời giải
Đáp án A. Vó, nơm, đuốc soi cá và gàu đều gắn với lao động của con người. Khi dùng chúng để hình dung bầu trời, bài thơ đưa thế giới xa xôi đến gần đời sống đồng quê. Chúng là hình ảnh trong liên tưởng của cậu bé, không phải dụng cụ cậu đang sử dụng; mạch thơ thể hiện niềm vui chứ không chỉ sự buồn, mệt.
Củng cố kiến thức
Cách hiểu nào phù hợp với nhan đề Ngàn sao làm việc và những hình ảnh đã phân tích?
Cách liên tưởng còn bộc lộ niềm vui và trí tưởng tượng của cậu bé.
Đúng: nhan đề phù hợp với hoạt động được gợi ra ở các vì sao.
Những hoạt động này được gợi cho các sao, không phải nhiệm vụ của cậu bé.
Các hoạt động làm bầu trời nhộn nhịp, không nhấn sự vắng vẻ.
Lời giải
Đáp án B. Bài thơ gợi các sao buông gàu, tát nước và vui làm việc. Hoạt động vốn thuộc con người được dùng cho các vì sao, tạo phép nhân hoá. Nhan đề khái quát bầu trời lao động vui tươi trong trí tưởng tượng của cậu bé; không nêu nhiệm vụ cậu phải làm hoặc phủ nhận cảm xúc của cậu.