Mở rộng thành phần chính: chỉ rõ tác dụng

Xét cụm từ trong cấu trúc câu

Chủ ngữ và vị ngữ có thể được diễn đạt bằng từ hoặc cụm từ. Cụm danh từ, cụm động từ, cụm tính từ có từ trung tâm và những phần bổ sung ý nghĩa cho trung tâm. Khi so sánh hai câu, trước hết xác định chủ ngữ, vị ngữ ở mỗi câu. Sau đó tìm phần thêm vào và cho biết nó làm rõ đối tượng, hoạt động hoặc đặc điểm nào. Không chỉ nhận diện loại cụm mà bỏ tác dụng trong câu cụ thể. Phần mở rộng phải giữ quan hệ nghĩa hợp lí. Nếu đổi cả thông tin trung tâm, đó không còn chỉ là thêm chi tiết cho cùng sự việc.

Ví dụ giữ trung tâm, bổ sung thông tin

Các câu minh hoạ do BTVN biên soạn: “Chim bay.” → “Những con chim nhỏ bay.” Chủ ngữ được mở rộng thành cụm danh từ, trung tâm “chim”; phần thêm chỉ số nhiều và đặc điểm nhỏ. Hoạt động bay vẫn giữ nguyên. “Lan đọc.” → “Lan đang đọc một cuốn truyện về biển.” Vị ngữ được mở rộng thành cụm động từ, trung tâm “đọc”; phần thêm nêu sự tiếp diễn và đối tượng đọc. “Mặt sông yên.” → “Mặt sông rất yên.” Vị ngữ là cụm tính từ, trung tâm “yên”; “rất” bổ sung mức độ. Không kết luận chung rằng mọi cụm dài đều sinh động hơn: tác dụng phụ thuộc thông tin và đoạn văn.

Củng cố kiến thức

Trong câu “Lan đang đọc một cuốn truyện về biển”, phần “một cuốn truyện về biển” bổ sung gì cho động từ đọc?

AThời gian của mọi hoạt động.BĐối tượng cụ thể của hoạt động đọc.CNơi Lan đang ngồi.DMức độ yên tĩnh của mặt sông.

Củng cố kiến thức

So với “Chim bay”, câu “Những con chim nhỏ bay” mở rộng thành phần nào?

ATrạng ngữ chỉ nơi chốn.BVị ngữ chỉ hoạt động.CChủ ngữ chỉ đối tượng.DToàn câu thành lời thoại.