Từ chọn sách đến trao đổi
Trước khi đọc, xác định điều muốn tìm hiểu và thời gian có thể dành. Chọn sách phù hợp từ nguồn đáng tin, ghi tên, tác giả, nhà xuất bản, năm của bản đang dùng. Nếu mới đọc một chương hoặc đoạn trích, ghi rõ; không nhận đã đọc cả cuốn.
Trong khi đọc, theo dõi bố cục, sự việc hoặc các phần thông tin; đánh dấu chi tiết làm sáng tỏ đề tài, chủ đề và câu hỏi cần tìm tiếp. Ghi chép phải phân biệt lời trích, ý tóm lược và nhận xét của người đọc. Một câu được chép chính xác vẫn cần vị trí để kiểm lại.
Sau khi đọc, tóm nội dung, chọn điều có thể trao đổi và đối chiếu nhận xét với chi tiết. Có thể điều chỉnh nhận xét ban đầu khi đọc thêm; việc ghi câu hỏi còn mở giúp xác định bước đọc tiếp, không phải lỗi cần che đi.
Ví dụ phiếu đọc đúng phạm vi
Phiếu minh hoạ do BTVN biên soạn, dùng truyện đã đọc trong SGK:
- Văn bản: “Bầy chim chìa vôi”, Nguyễn Quang Thiều; bản trích trong SGK Ngữ văn 7 tập một, trang 11–16.
- Phạm vi: đọc bản trích này, không nhận đã đọc toàn bộ tập truyện nguồn.
- Nội dung ghi ngắn: Mon và Mên lo cho chim non khi nước sông dâng; hai anh em chứng kiến bầy chim bay lên.
- Chi tiết cần trở lại: lời hỏi của Mon, cách Mên cùng em theo dõi, nước mắt hai anh em sau khi chim thoát khỏi dòng nước.
- Nhận xét có thể bàn: câu chuyện làm rõ sự quan tâm của trẻ nhỏ đối với sự sống.
- Câu hỏi tiếp: những chi tiết nào thể hiện sự khác nhau trong cách hai anh em bộc lộ lo lắng?
Phiếu không chép nguyên truyện. Nhận xét được tách khỏi thông tin nguồn; câu hỏi tiếp có căn cứ trong điều đã đọc.
Củng cố kiến thức
Nếu mới đọc bản trích truyện trong SGK, nên ghi phạm vi thế nào?
Một bản trích không đại diện mọi tác phẩm.
Chưa có việc đọc toàn tập.
Đúng: ghi phạm vi đúng thực tế.
Thiếu nguồn làm khó kiểm lại.
Lời giải
Đáp án C. Phạm vi giúp người đọc biết căn cứ của nhận xét. Đọc một bản trích đủ cho nhiệm vụ theo đoạn ấy, nhưng không cho phép nhận đã đọc toàn cuốn hoặc mọi tác phẩm.
Củng cố kiến thức
Mục nào trong phiếu là nhận xét, không phải thông tin xuất bản?
Đó là thông tin tác giả.
Đó là vị trí nguồn.
Đó là nhan đề nguồn.
Đúng: đây là cách hiểu cần chi tiết hỗ trợ.
Lời giải
Đáp án D. Nhận xét thể hiện cách hiểu của người đọc, cần được giải thích bằng văn bản. Tên tác giả, nhan đề và vị trí là thông tin để định danh nguồn, có vai trò khác.