Chọn một điều muốn nói về đại dương
Đoạn văn về Đại dương vẫy gọi có thể nói về khát vọng khám phá, nguồn lợi biển hoặc việc chuẩn bị kiến thức để khám phá có trách nhiệm. Cần chọn một hướng chính, không gom mọi điều biết về biển vào một đoạn ngắn.
Nếu chọn khám phá đi cùng hiểu biết và gìn giữ, có thể tìm ý theo ba phần: vì sao đại dương gợi mong muốn tìm hiểu; khám phá cần kiến thức, hợp tác; điều ấy gợi cách học và hành động nào. Sắp xếp thành khoảng năm đến bảy câu có liên hệ.
Sau khi viết, kiểm câu mở nêu đúng hướng chưa, các câu sau có làm rõ hướng ấy không, lời kết có nối với phần trước không. Nếu có số liệu hoặc thông tin khoa học, phải có nguồn đã kiểm; không lấy thành tựu tưởng tượng của nhân vật làm dữ kiện thực tế.
Đoạn sáu câu do BTVN biên soạn
“Đại dương gợi khát vọng khám phá những điều con người còn chưa hiểu hết. Trong Lời giải thích của nhà khoa học, thế giới dưới nước được hình dung như một không gian rộng lớn chờ tìm hiểu. Tuy nhiên, khám phá có trách nhiệm không thể chỉ dựa vào mong muốn. Kiến thức khoa học giúp đặt câu hỏi và lựa chọn cách tìm hiểu có cơ sở. Sự hợp tác cùng ý thức gìn giữ môi trường giúp khát vọng ấy hướng tới lợi ích lâu dài. Vì thế, tìm hiểu về biển cần đi cùng việc học và suy nghĩ về cách bảo vệ sự sống.”
**Câu 1–2** nêu hướng suy nghĩ và nối với điều được gợi từ bài đọc. **Câu 3–5** triển khai các điều kiện, dùng tuy nhiên để chuyển từ mong muốn sang điều cần chuẩn bị. **Câu 6** khái quát, nối việc khám phá với học và gìn giữ.
Câu về bài đọc dùng được hình dung để giữ đúng tính chất tưởng tượng. Các câu sau phát triển suy nghĩ riêng, không khẳng định ý tưởng người cá trong truyện là một phương pháp thực tế.
Củng cố kiến thức
Từ tuy nhiên ở câu 3 nối hai ý như thế nào?
Đúng: có mong muốn nhưng còn cần điều kiện, chuẩn bị.
Đoạn không kể theo mốc sáng–tối.
Ý về điều kiện vẫn làm rõ chủ đề khám phá biển.
Đoạn giữ sự phân biệt hình dung và thực tế.
Lời giải
Đáp án A. Hai câu đầu gợi khát vọng; câu 3 chỉ ra mong muốn chưa đủ, rồi các câu tiếp nêu hiểu biết, hợp tác và gìn giữ. Tuy nhiên thể hiện quan hệ chuyển ý có sự hạn định, giúp đoạn không chỉ ca ngợi khát vọng.
Củng cố kiến thức
Câu bổ sung nào làm rõ đúng hướng chính của đoạn?
Câu biến hư cấu thành dữ kiện, trái cách diễn đạt trong đoạn.
Câu phủ nhận những điều kiện đoạn đang làm rõ.
Câu nêu một liên hệ văn học chung, chưa làm rõ điều kiện khám phá có trách nhiệm.
Đúng: ý này cụ thể hoá sự gìn giữ trong quá trình tìm hiểu.
Lời giải
Đáp án D. Hướng chính là khám phá đi cùng hiểu biết và gìn giữ. Không làm hại môi trường làm rõ phần trách nhiệm. Các câu khác phủ nhận điều kiện hoặc chỉ nói một nét chung về biển, chưa làm rõ ý chính. Khi thêm câu, cần kiểm quan hệ với ý chính.