Lắng nghe trước khi trả lời
Chuẩn bị vấn đề, ý kiến chính, lí lẽ và ví dụ có căn cứ; dự kiến điều người nghe có thể chưa đồng tình. Trình bày rõ, vừa thời lượng, tránh kể quá nhiều chuyện không liên quan.
Khi nghe phản hồi, ghi hoặc nhắc lại đúng câu hỏi và phần bị phản đối. Nếu chưa rõ, hỏi để xác định ý trước khi trả lời. Dùng lí lẽ, bằng chứng để bảo vệ phần có cơ sở; công nhận và chỉnh phần chưa chính xác. Không nói to, ngắt lời hoặc chế giễu để thay lập luận.
Người nghe có thể đồng tình một phần. Cần phân biệt điểm chung với điểm còn khác, rồi giải thích điều kiện của đề xuất. Kết thúc, nêu điều đã làm rõ và điều cần tìm thêm thông tin; không giả rằng mọi người đã đồng thuận.
Ví dụ sửa phạm vi thay vì né câu hỏi
Tình huống minh hoạ do BTVN biên soạn:
Hà nói: “Đọc bản gốc luôn tốt hơn mọi bản tóm tắt.” Nam hỏi: “Nếu chỉ cần nhớ nhanh thứ tự sự việc thì bản tóm tắt có ích không?”
Hà có thể trả lời: “Có. Tôi xin làm rõ: với việc phân tích chi tiết nhân vật, cần đọc phần văn bản gốc liên quan. Với việc ôn nhanh sự việc, tóm tắt có ích. Tôi không nên dùng từ ‘mọi’ như lúc đầu.”
Hà giữ phần ý kiến có căn cứ và sửa lời quá rộng. Đó là trao đổi nghiêm túc, không phải thất bại. Nếu chưa biết hiệu quả của một cách đọc trong trường hợp khác, cần nói chưa đủ thông tin thay vì tự khẳng định.
Củng cố kiến thức
Trong tình huống, Hà nên trả lời điểm nào trước?
Đó không phải câu hỏi nội dung của Nam.
Không liên quan điều đang được hỏi.
Đúng: phản hồi phải đúng điều người nghe nêu.
Danh sách người dự không trả lời câu hỏi.
Lời giải
Đáp án C. Nam hỏi về một nhiệm vụ đọc cụ thể. Trả lời đúng nhiệm vụ đó mới giúp làm rõ phạm vi ý kiến; chuyển sang giọng nói hoặc thông tin khác là né nội dung phản hồi.
Củng cố kiến thức
Việc Hà bỏ từ “mọi” và làm rõ nhiệm vụ đọc cho thấy điều gì?
Đúng: căn cứ giúp sửa phạm vi, không phải chỉ thắng thua.
Sửa ý không mất quyền trao đổi.
Tình huống không xác nhận mọi ý khác của Nam.
Điều chỉnh không ép đồng thuận.
Lời giải
Đáp án A. Bảo vệ ý kiến là bảo vệ phần có lí lẽ, không cố giữ từng từ đã nói. Công nhận giới hạn làm ý kiến chính xác hơn và giúp cuộc trao đổi tiếp tục có căn cứ.