Kiến thức cần nhớ
Truyện kể về các sự việc xảy ra với nhân vật trong một thời gian, không gian nhất định. Cốt truyện gồm những sự việc chính được sắp xếp để tạo nên câu chuyện, thường có mở đầu, diễn biến và kết thúc.
Khi tìm sự việc chính, cần hỏi: Nhân vật gặp chuyện gì? Nhân vật đã làm gì? Kết quả ra sao? Một chi tiết tả màu sắc hoặc âm thanh có thể làm câu chuyện sinh động nhưng chưa chắc là một sự việc chính.
Truyện đồng thoại thường viết cho trẻ em, có nhân vật là loài vật hoặc đồ vật được nhân hoá. Nhân vật vẫn có đặc điểm của loài vật, đồ vật nhưng biết nói, suy nghĩ hoặc ứng xử như con người.
Ví dụ: tìm sự việc chính
Đoạn truyện minh hoạ do BTVN biên soạn:
“Sóc cất hạt dẻ vào hốc cây để dành cho mùa đông. Một chiều, Sóc thấy Nhím đang loay hoay bên giỏ thức ăn bị đổ. Sóc chạy tới nhặt giúp rồi chia cho Nhím một ít hạt dẻ. Nhím cảm ơn, còn Sóc vui vẻ trở về nhà.”
Các sự việc chính có thể ghi ngắn gọn: Sóc chuẩn bị thức ăn → Sóc gặp Nhím đang gặp khó khăn → Sóc giúp đỡ và chia thức ăn → Nhím cảm ơn, Sóc trở về.
Sóc có đặc điểm của loài vật là ăn hạt và sống gắn với cây. Sóc, Nhím cũng biết lo lắng, giúp đỡ và cảm ơn như con người. Đây là dấu hiệu của nhân vật đồng thoại trong đoạn minh hoạ. Không phải cứ có con vật xuất hiện là truyện đồng thoại; cần xem con vật được khắc hoạ như thế nào.
Củng cố kiến thức
Trong đoạn minh hoạ, việc nào trực tiếp cho thấy Sóc biết quan tâm tới người khác?
Việc cất hạt dẻ cho thấy sự chuẩn bị cho bản thân.
Đúng: Sóc chủ động giúp Nhím khi thấy Nhím gặp khó khăn.
Chỗ ở chưa thể hiện sự quan tâm.
Trở về nhà chưa đủ để nhận xét tính cách này.
Lời giải
Đáp án B. Sóc không chỉ nhìn thấy giỏ thức ăn bị đổ mà còn nhặt giúp và chia thức ăn. Hành động ấy hướng tới khó khăn của Nhím nên là bằng chứng rõ cho sự quan tâm.
Củng cố kiến thức
Nhận xét nào giải thích đúng dấu hiệu đồng thoại trong đoạn trên?
Số nhân vật không quyết định thể loại.
Mùa đông chỉ là bối cảnh.
Đúng: cần kết hợp đặc điểm loài với sự nhân hoá.
Chỉ sống trong rừng chưa phải dấu hiệu đồng thoại.
Lời giải
Đáp án C. Sóc ăn hạt, cất thức ăn ở hốc cây, đồng thời biết giúp đỡ; Nhím biết cảm ơn. Những nét của loài vật kết hợp với suy nghĩ, hành động như con người làm rõ đặc điểm đồng thoại.