Trình bày và trao đổi ý kiến

Nói rõ và nghe để hiểu

Chuẩn bị vấn đề, ý kiến, các lí lẽ và bằng chứng chính. Bài nói mở đầu gọn, triển khai có thứ tự và kết lại điều muốn nhấn mạnh; từ ngữ, nhịp và giọng cần phù hợp người nghe. Trong trao đổi, nghe hết ý, ghi ngắn điều đã hiểu và điều cần hỏi. Có thể tóm lại ý người khác để kiểm mình hiểu đúng trước khi đồng tình hay phản đối. Câu hỏi tập trung vào căn cứ hoặc cách thực hiện, không gán động cơ xấu cho người nói. Nếu có điểm khác nhau, phân biệt điều đã thống nhất và điều còn cần bàn. Phản hồi bằng lí lẽ, bằng chứng; sẵn sàng điều chỉnh khi có căn cứ tốt hơn. Trắc nghiệm trong bài chỉ kiểm cách trao đổi, không chấm thay một bài nói thực tế.

Ví dụ: trao đổi về lời nhắc trả sách

Cuộc trao đổi minh hoạ do BTVN biên soạn: Lan đề nghị ghi thời hạn mượn trên thẻ để mọi người dễ nhớ. Minh lo thẻ có thể thất lạc. Phản hồi phù hợp: “Ý kiến của Minh là cần phòng trường hợp mất thẻ. Có thể vẫn dùng thẻ để nhắc thời hạn, đồng thời ghi ngày trả trong sổ chung.” Phản hồi trước hết tóm đúng mối lo của Minh, không đổi thành “Minh không muốn trả sách”. Sau đó, nó đưa một cách phối hợp hai ý: nhắc người mượn và giữ thông tin dự phòng. Hai người chưa nhất thiết thống nhất mọi chi tiết. Có thể hỏi tiếp ai ghi sổ, đặt sổ ở đâu, làm sao tránh lộ thông tin cá nhân không cần thiết. Việc làm rõ các câu hỏi thực tế giúp giải pháp khả thi hơn lời khẳng định “cứ làm là xong”.

Củng cố kiến thức

Phản hồi nào tóm đúng ý kiến của Minh trong ví dụ?

AMinh không muốn ai mượn sách.BMinh không quan tâm đến việc trả sách.CMinh yêu cầu bỏ thư viện.DMinh lo thẻ nhắc thời hạn có thể thất lạc.

Củng cố kiến thức

Cách trao đổi nào giúp làm rõ giải pháp trong ví dụ?

AHỏi ai ghi sổ chung và thông tin nào thực sự cần ghi.BChê người có ý kiến khác là lười.CCắt lời trước khi nghe hết mối lo.DNói mọi người phải đồng ý vì người đề nghị nói to hơn.