Chiến công làm nổi bật người anh hùng
Khi giặc tới, Gióng vươn thành tráng sĩ, mặc giáp, cưỡi ngựa sắt ra trận. Những hành động phi thường cho thấy sức mạnh đáp ứng thử thách cứu nước. Roi gãy không làm Gióng dừng chiến đấu; Gióng dùng tre bên đường đánh tiếp.
Sau chiến thắng, Gióng cùng ngựa bay lên trời. Truyện còn kể việc vua phong danh hiệu, lập miếu và những dấu tích gắn với chiến công. Phần kết nối hình tượng người anh hùng với sự ghi nhớ của nhân dân.
Ví dụ: ý nghĩa của hành động và lời kể cuối truyện
Theo bản Thánh Gióng trong SGK:
| Chi tiết | Cách hiểu trong mạch truyện |
| --- | --- |
| Vươn vai thành tráng sĩ, ngựa sắt phun lửa | Sức mạnh khác thường góp phần tôn vinh người anh hùng. |
| Roi gãy, nhổ tre quật giặc | Gióng tiếp tục chiến đấu, ứng phó với thử thách; cây cỏ của đất nước cũng gắn với chiến công. |
| Giặc tan, lên núi Ninh Sóc, cởi giáp; người và ngựa bay lên trời | Sự ra đi kì ảo sau khi hoàn thành nhiệm vụ làm hình tượng mang vẻ thiêng liêng. |
| Đền thờ, hội làng, tre đằng ngà, ao và làng Cháy | Lời kể gắn Gióng với cảnh vật, địa danh và phong tục, thể hiện sự ghi nhớ của cộng đồng. |
Đoạn cuối dùng lời kể về những điều còn thấy trong đời sống để tạo cảm giác câu chuyện gần với thực tại. Tuy nhiên, việc một địa danh có thật không chứng minh mọi chi tiết kì ảo đã xảy ra. Đây vẫn là cách dân gian lưu giữ và tôn vinh người anh hùng.
Củng cố kiến thức
Chi tiết roi sắt gãy rồi Gióng nhổ tre đánh tiếp góp phần làm rõ điều gì?
Gióng đánh tiếp bằng tre, không dừng nhiệm vụ.
Bản truyện không kể dân làng cầm vũ khí thay Gióng.
Đúng: thử thách mới được giải quyết bằng hành động tiếp tục đánh giặc.
Tre được dùng trong trận đánh; miếu được lập sau chiến thắng.
Lời giải
Đáp án C. Khi roi gãy, Gióng nhổ những cụm tre bên đường quật vào giặc cho đến khi giặc tan vỡ. Chi tiết cho thấy sự quyết tâm và khả năng ứng phó, đồng thời nối sức mạnh người anh hùng với cây cỏ của đất nước.
Củng cố kiến thức
Lời kể về đền thờ, hội làng và những dấu tích ở cuối truyện có tác dụng gì?
Đúng: địa danh, phong tục và dấu tích làm hình tượng tiếp tục hiện diện trong kí ức nhân dân.
Địa danh có thật không chứng minh mọi chi tiết tưởng tượng là lịch sử.
Thờ phụng và mở hội thể hiện ghi nhớ, không phải quên lãng.
Các dấu tích được kể sau chiến công, không phủ nhận trận đánh.
Lời giải
Đáp án A. Sau sự ra đi của Gióng, truyện nhắc đền thờ, hội làng và cảnh vật gắn với chiến công. Lời kể đưa hình tượng người anh hùng tới gần đời sống, thể hiện niềm tin và sự tôn vinh của nhân dân. Không vì vậy mà coi mọi chi tiết kì ảo là chứng cứ lịch sử.