Sự việc trước dẫn đến sự việc sau
Trong Sơn Tinh, Thuỷ Tinh, việc vua Hùng kén rể dẫn tới hai thần cùng cầu hôn. Vì cả hai đều có tài, vua đưa ra điều kiện lễ vật và thời điểm đến. Kết quả cuộc kén rể lại trở thành nguyên nhân của cuộc giao tranh.
Khi tóm lược, cần nối các sự việc chính bằng quan hệ nguyên nhân–kết quả. Không chỉ kể những chi tiết rời rạc hoặc đảo việc Thuỷ Tinh gây chiến lên trước cuộc kén rể.
Ví dụ: nối các chặng trong truyện
Theo bản SGK, có thể tóm lược bằng bảng:
| Sự việc, nguyên nhân | Kết quả dẫn sang chặng tiếp |
| --- | --- |
| Vua Hùng muốn chọn chồng xứng đáng cho Mị Nương | Sơn Tinh và Thuỷ Tinh cùng đến cầu hôn, đều có tài lạ. |
| Vua khó chọn giữa hai người | Vua yêu cầu lễ vật; ai mang đến trước sẽ được cưới Mị Nương. |
| Sơn Tinh mang đủ lễ vật đến trước | Sơn Tinh rước Mị Nương về núi; Thuỷ Tinh đến sau, không lấy được vợ. |
| Thuỷ Tinh tức giận, đuổi theo và dâng nước | Sơn Tinh dựng luỹ đất chống nước; sau nhiều tháng, Thuỷ Tinh kiệt sức, rút quân. |
| Thuỷ Tinh vẫn oán giận | Hằng năm lại dâng nước đánh, nhưng không thắng Sơn Tinh. |
Cuộc giao tranh không phải một vòng thi mới do vua đặt ra. Nó bắt đầu khi Thuỷ Tinh đến sau, không lấy được Mị Nương và nổi giận. Phần cuối kể sự lặp lại hằng năm, gắn chuyện hai thần với cách dân gian lí giải lũ lụt.
Củng cố kiến thức
Theo truyện, nguyên nhân trực tiếp khiến Thuỷ Tinh đuổi đánh Sơn Tinh là gì?
Vua không đặt thêm vòng thi đánh trận.
Sơn Tinh là người mang lễ vật đến trước.
Yêu cầu của vua là lễ vật và đến trước, không phải dâng nước.
Đúng: kết quả cuộc kén rể dẫn tới cơn giận và cuộc đuổi đánh.
Lời giải
Đáp án D. Sơn Tinh mang đủ lễ vật đến trước và rước Mị Nương về núi. Thuỷ Tinh tới sau, không lấy được vợ, nổi giận và đem quân đuổi theo. Đây là nguyên nhân trực tiếp của cuộc giao tranh, không phải thử thách mới do vua Hùng đặt ra.
Củng cố kiến thức
Chuỗi sự việc nào đúng trình tự của truyện?
Cuộc gây lũ diễn ra sau kết quả kén rể.
Đúng: mỗi chặng nối đúng với nguyên nhân và kết quả tiếp theo.
Việc cầu hôn và yêu cầu lễ vật có trước khi Sơn Tinh lấy Mị Nương.
Thuỷ Tinh không thắng trận; yêu cầu lễ vật có trước cuộc giao tranh.
Lời giải
Đáp án B. Vua kén rể, hai thần cùng cầu hôn và đều có tài nên vua đưa ra yêu cầu lễ vật. Sơn Tinh đến trước, lấy Mị Nương; Thuỷ Tinh tới sau rồi đuổi đánh. Các chuỗi khác đảo sự việc hoặc thêm kết quả trái với truyện.