Hiểu từ ngữ và hình ảnh so sánh trong ngữ cảnh

Kiến thức cần nhớ

Để hiểu một từ trong văn bản, cần đọc câu chứa từ và những câu xung quanh. Từ điển có thể giúp xác định nghĩa, nhưng phải chọn nghĩa phù hợp với ngữ cảnh. Thành ngữ là một cụm từ có cách dùng tương đối ổn định, biểu đạt một ý nghĩa; nhiều thành ngữ không thể hiểu chỉ bằng cách cộng nghĩa đen của từng tiếng. So sánh đặt hai sự vật, hiện tượng có nét tương đồng bên nhau để làm nổi bật đặc điểm. Khi giải thích, cần nêu đối tượng được so sánh, đối tượng dùng để so sánh, nét chung và tác dụng trong câu. Không phải mọi câu có từ “như” đều là so sánh tu từ.

Ví dụ: từ ngữ gắn với điều đang được nói

Các câu minh hoạ do BTVN biên soạn: “Cả nhóm kiên nhẫn chờ bạn hoàn thành phần trình bày.” Trong câu, “kiên nhẫn” nói tới khả năng bình tĩnh chờ đợi, không vội bỏ cuộc hoặc cáu gắt. Không nên giải thích từ này thành “làm mọi việc thật nhanh”. “Lan và Mai luôn giúp nhau lúc khó khăn, đúng là cùng nhau chia ngọt sẻ bùi.” Thành ngữ “chia ngọt sẻ bùi” nói tới việc cùng chia sẻ, gắn bó; ngữ cảnh này nhấn mạnh tình bạn, không chỉ việc chia thức ăn. “Những giọt sương sáng như hạt ngọc trên lá.” Giọt sương được so sánh với hạt ngọc ở vẻ nhỏ, sáng và đẹp. Hình ảnh giúp người đọc hình dung vẻ trong sáng của sương; câu không khẳng định giọt sương thực sự là ngọc.

Củng cố kiến thức

Trong câu minh hoạ “Cả nhóm kiên nhẫn chờ bạn”, cách hiểu nào đúng với “kiên nhẫn”?

ABỏ đi ngay khi phải chờ.BBình tĩnh chờ đợi, không vội cáu gắt.CLàm nhanh để khỏi phải chờ.DKhông quan tâm tới người trình bày.

Củng cố kiến thức

Hình ảnh “giọt sương sáng như hạt ngọc” có tác dụng chính nào?

AThông báo sương có thể dùng làm đồ trang sức.BXác định thành phần hoá học của sương.CChỉ ra lá cây được làm từ ngọc.DGợi vẻ trong sáng, đẹp của những giọt sương.